16.11.26

One Art (One poem)

 Ойрд шүлэг яруу найраг нүдэнд өртдөг болоод байна. Өмнө нь огт анзаарч байгаагүй газраас нуугдсан эрдэнэ мэт үгс гэнэт харагдаад. "In her shoes" гээд 2005 оны киног Cameron Diaz-ын гоё хөлнөөс болж үзээд, Toni Collette-д дуртай гэдгээ илрүүлээд, намайг төрж байхад нас барсан америкийн яруу найрагч Elizabeth Bishop-ын One Art гэдэг шүлэгтэй танилцав. Villanelle буюу  хатуу дэг жаяг, хэмнэл бүхий 6 бадаг, 19 мөрөөс бүрддэг яруу найргийн онцгой хэлбэрээр бичигдсэн. Энэ төрөл нь XVI зууны үед Францад анх үүссэн бөгөөд дахилт мөрүүдийн давтамжаараа уншигчид гүн сэтгэгдэл төрүүлдэг онцлогтой гэнэ. 


The art of losing isn’t hard to master;
so many things seem filled with the intent
to be lost that their loss is no disaster.

Lose something every day. Accept the fluster
of lost door keys, the hour badly spent.
The art of losing isn’t hard to master.

Then practice losing farther, losing faster:
places, and names, and where it was you meant
to travel. None of these will bring disaster.

I lost my mother’s watch. And look! my last, or
next-to-last, of three loved houses went.
The art of losing isn’t hard to master.

I lost two cities, lovely ones. And, vaster,
some realms I owned, two rivers, a continent.
I miss them, but it wasn’t a disaster.

—Even losing you (the joking voice, a gesture
I love) I shan’t have lied. It’s evident
the art of losing’s not too hard to master
though it may look like (Write it!) like disaster.

Сүүл холболт, давталтыг нь анзаарвал их сонирхолтой. Утга агуулга нь маш энгийн юм шиг. Тэгсэн хэрнээ өнөө л хүлцэх, тэвчих, тавьж явуулах гүн ухааныг өгүүлээд байх шиг. Пирамид шиг байгаа, эхэндээ жижиг сажиг зүйлсийг алдах тухай, тэгээд томроод илүү үнэ цэнтэй, өргөн уудам зүйлс. Хамгийн сүүлд хайртай хүнээ алдахад мэдрэх өвдөлт, хэцүү бишээ гэж байгаа нь маш хэцүү байгааг илтгэх шиг. Уншаад, ойлгоод, орчуулах гэж оролдохдоо би өөрөө цуг өвдөөд, бас тайвшраад. Үнэхээр гайхалтай шүлэг.

상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다
많은 것들이 언젠가는 상실될 의도로 채워진 듯하니
그것들을 잃는다고 재앙은 아니다


날마다 무엇인가를 잃어버릴 것, 문 열쇠를 잃은
당혹감, 무의미하게 허비한 시간들을 받아들일 것
상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다


그리고 더 많이 잃고, 더 빨리 잃는 연습을 할 것
장소들, 이름들, 여행하려고 했던 곳들
그것들을 잃는다고 큰 불행이 오지는 않는다


나는 어머니의 시계를 잃어버렸고, 보라, 내가 사랑했던
세 집 중 마지막 집, 아니 마지막에서 두 번째 집도 사라졌다
상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다


두 도시도 잃었다, 멋진 도시들과 내가 소유했던
더 넓은 영토들을, 두 개의 강과 하나의 대륙을
그것들이 그립긴 하지만, 그렇다고 재앙은 아니었다


설령 당신을 잃는다 해도(농담하던 목소리와
내가 사랑하는 몸짓을) 나는 거짓말을 해서는 안 되리라
상실의 기술은 분명 그다지 어렵지 않다
그것이 당장은 불행이라고(그렇게 쓰라!) 여겨질지라도

- 엘리자베스 비숍 <한 가지 기술> (류시화 옮김)


Солонгос орчуулга нь хэд хэдэн янз байна. Давталт болон утгыг нь буулгаад, толгой сүүл холбосон юм бол алга. Угаасаа солонгос шүлгэнд тийм ойлголт огт байдаггүй бололтой. Рю Шихуа гэдэг яруу найрагчийн орчуулгыг сонгож оруулав, нэр нь танил санагдаад ккк.


Орхих чадварыг эзэмшихэд хэцүү биш юм.
Олон зүйлс хэзээ нэгэн цагт хаягдах зориулалтаар дүүрсэн мэт
Орхиж явлаа гээд гай зовлон ирэхгүй.

Өдөр бүр ямар нэг юмыг орхих, хаалганы түлхүүр гээлээ,
гэж бачимдалгүй, цагийг дэмий гарзадлаа гэж сандралгүй
Өнгөрөөх чадварыг эзэмшихэд ярвигтай биш юм.

Улам ихийг алдаж, бүр хурдан орхиж сурах
Орон зай, нэрс, аялахаар бодсон газрууд
Үлдээж орхилоо гээд үлэмж зовлон учрахгүй.

Ээжийнхээ цагийг үгүй хийсэн. Хар даа, хамгийн ээнэгшсэн
гурван орон гэрийн сүүлч, бишээ түүний удаах нь алга болсон.
Үрэх чадварыг эзэмшихэд төвөгтэй биш юм.

Хоёр ч хотыг алдсан, ганган хотууд. Цаашлаад,
өргөн уудам нутаг, хос гол мөрөн, нэг тив.
Үгүйлдэг л юм, гэхдээ гамшиг зовлон байгаагүй.

Тэр байтугай чамайг алдахад (хошигнонгуй хоолой
хайр хүрэм хөдөлгөөнийг чинь) худлаа хэлж болохгүй байх.
Хагацах чадвар үнэндээ тийм ч хэцүү биш юм.
Хэдий гашуун зовлон шиг (Бичээрэй!) санагдаж байлаа ч гэсэн.

Хатуу дэг жаяг, толгой сүүл холболтыг дагаж чадсангүй, гэхдээ мөр бадгийн тоо, давталтыг ёсоор, бас утгыг аль болох хэвээр буулгах гэж оролдов. Ажлын цагаар өөрийгөө зугаацуулж байгаадаа гэмшивч, услах, цэнэгдэх зүйл хааяа хийхэд яадын гэж гэмээ цагаатгав. 


Дээхнэ ФБ дээрээ оруулж байсан ExhaustionTunnel буюу туйлдлын юүлүүрийн тухай copy paste. Нямсамбуу багшийн хичээл дээрээс сурч авсан онол. 

🌪 Туйлдалтын юүлүүрийн онол гэж юу вэ?

Энэхүү онол нь хүн стресстэй эсвэл маш завгүй болох үедээ хамгийн түрүүнд өөрт нь баяр баясгалан, эрчим хүч өгдөг "заавал хийх албагүй" мэт санагддаг зүйлсийг (өөрийгөө услах үйлдлүүдийг) амьдралаас бүрмөсөн хасаж эхэлдэг сэтгэл зүйн зүй тогтлыг юүлүүрээр дүрслэн харуулдаг.

Юүлүүрийн дээрээс доошоо унах процесс дараах шатлалаар явагддаг:

- Юүлүүрийн амсар (Тэнцвэртэй амьдрал): Амьдрал тэнцвэртэй, та ажил, үүрэг хариуцлагаа ч хийдэг, хажуугаар нь найзуудтайгаа уулзах, дуртай номоо унших, дасгал хийх, зүгээр л юу ч хийхгүй амрах зэргээр өөрийгөө "услах" цаг гаргадаг. Амьдрал уудам, баялаг байна.

- Юүлүүрийн дунд хэсэг (Амьдрал нарийсах үе): Ажил эсвэл амьдралын ачаалал ихсэж, стресс нэмэгдэх үед хүн "Надад одоо ном уншиж, найзуудтайгаа уулзах зав алга. Үүнийг дараа болъё, одоо зөвхөн чухал ажлаа л амжуулъя" гэж бодно. Яг энэ үед өөрийгөө услах, цэнэглэх үйлдлүүдээ "нэмэлт, сонголтоор хийх зүйл" гэж андууран хамгийн түрүүнд хасчихдаг. Юүлүүрийн амсар нарийсэж эхэлнэ.

- Юүлүүрийн ёроол (Туйлдал ба Хана мөргөх): Цэнэглэх зүйлс үгүй болсон тул амьдралд зөвхөн "энерги сордог" үүрэг хариуцлагууд л үлдэнэ. Улмаар хүн улам их ядарч, нойргүйдэж, баяр баясгалангүй болон юүлүүрийн хамгийн нарийн үзүүр буюу сэтгэл зүйн туйлдал (Burnout), цаашлаад депресст ордог. Үүнийг Мари Осберг "Хана мөргөх" эсвэл "Хязгааргүй амьдрах" (ямар ч энерги нөөцгүй болох) гэж нэрлэсэн.

💧 Өөрийгөө услахын ач холбогдол (Nourishing vs Depleting)
Энэ онолыг амьдралд хэрэгжүүлэхдээ сэтгэл зүйчид өдөр тутмын үйлдлүүдийг хоёр ангилахыг зөвлөдөг:

- Энерги сорогч үйлдлүүд (Depleting): Танаас хүч чадал, анхаарал шаарддаг ажлууд, гэр орны ажил, хариуцлагууд.
- Энерги өгөгч / Услах үйлдлүүд (Nourishing): Танд ямар ч ашиг тус өгөхгүй байсан ч хамаагүй зөвхөн сэтгэлийг тань сэргээдэг зүйлс (жишээ нь: дуртай дуугаа сонсох, халуун усанд орох, цэцэг услах, зүгээр л цонхоор харах).--> Шүлэг орчуулах :)

Онолын гол сануулга: Стресстэй үед хүмүүс "Услах" үйлдлүүдийг тансаглал гэж үзээд хасчихдаг боловч үнэндээ стресс ихсэх тусам өөрийгөө услах үйлдлийг бүр илүү ихээр, зориуд захиалгаар хийх ёстой байдаг. Тэгж байж юүлүүрийн амсар уудам хэвээр үлдэж, туйлдахаас аврагдана.

Бизнес, сэтгэл зүйн сургалтуудад үүнийг Марк Уильямс, Дэнни Пэнмэн нарын Mindfulness бүтээлээр дамжуулан хүмүүст их хүргэсэн байдаг.

12.11.26

November

 Өнөөдрийн амьсгалсан шүлэг. Hermann Hesse-ийн November.

Alles will sich nun verhüllen und entfärben
Nebeltage brüten Angst und Sorgen
Nach der Nacht voll Sturm klirrt Eis am Morgen
Abschied weint, die Welt ist voll von Sterben.
Sterben lern auch du und dich ergeben
Sterbenkönnen ist ein heiliges Wissen
Sei bereit zum Tod- und hingerissen
Wirst du eingehen zu erhöhtem Leben.

Германаар ойлгохгүй болохоороо мэддэг хэлнүүд рүүгээ орчуулсан хувилбарыг нь уншив. 

All is closing, losing colour. Days of fog bring fear and worry, Stormy night, sharp ice tomorrow, Dying world, take leave in sorrow.
Learn to die, to be surrendered. How to die is hallowed knowledge. Be prepared: when life is ended, Know that heightened life is entered. 

Translation: Copyright © Timothy Adès  

Англи хэл германтай адилхан төгсгөлөөр нь rhyme хийгээд. 

만물은 이제 몸을 가리고 퇴색하려 한다. 안개 낀 날들이 불안과 근심을 품고 있다. 폭풍의 밤이 지나 아침이 오면 얼음의 소리가 들린다. 세계는 이별을 슬퍼하고 죽음으로 가득 차 있다. 그대 역시 죽는 것과 몸을 맡기는 것을 배우라. 죽음을 아는 것은 성스러운 지혜이니. 죽음을 준비하라― 그러면 죽음에 끌려가도 그대는 더 높은 삶으로 들어가리라 

            #번역가_홍성광

Манай солонгос хэл мөр холбохгүйгээр шүлэг болчихдог нь амар юм шиг.

Шүлгийг оруулсан хүний тайлбар: 


Х.Хессе энэхүү шүлгэндээ 11 сарын зиврүүн, хүйтэн, манан татсан саарал өдрүүдийн тухай хүүрнэж буй мэт боловч яг үнэндээ хүний амьдралын мөн чанарыг л илэрхийлэхийг зорьжээ. Улиран одож буй бүхэн хэдий гунигтай авч хуучнаа гөвж, өнгөрснөө үдэн явуулах нь амьдралд тохиох шинэхэн учрал, шинэхэн орон зайг бий болгодог увидастай. Тиймээс энэхүү шүлэг нь уй гашуудлын бус харин ч эерэг мэдрэмжийн тухай өгүүлсэн гэхэд болно.
Залуу нас, гоо үзэсгэлэн, баяр баясал, зовлон зүдгүүр хэмээ нь бүгд түр зуурынх. Амьдралд хүрэлцэн ирэх өөрчлөлтийг хатуу ч гэсэн найрсгаар хүлээн зөвшөөрч, хагацаж, орхиж, үдэж сурахыг зөвлөж буй мэт.
Үхэл гэдэг төгсгөл биш юм, ялагдал гэдэг нь дуусгавар биш юм. Харин нэгэн шинэ эхлэлийн, шинэхэн алхмын үүд ажгуу. Тиймээс энэ 11 сарын хүйтэн, саарал хөрсний доор шинэхэн амьдрал ахин нахиалахаа хүлээн байгааг, нүдэнд харагдаж буй бүхэн туйлын үнэн биш гэдгийг, өөрчлөлтийг зоригтойгоор эхлүүлж сурахыг зөвлөх тухай л…

Хумигдан хаагдаж, хагдран гундах улирал
Харанхуй манан дундуур түгшүүр зовинол тэнүүчлэнэ. 
Хахир шуурган шөнө, хяхтнах мөсөн өглөө 
Хагацлаар шаналж, үхэлд автах хорвоо.

Мөнх бустай эвлэрч, тавьж явуулахад суралц. 
Мөхөл ирэхийг ойлгох нь өөрөө гэгээн ухаарал 
Төгсгөлийн мөчдөө бэлд - цаг нь ирж гэмээ нь 
Төгс төгөлдөр оршихуй өөд дөхөх зам буйзаа.

Үгийн сонголт аль болох хатуу ширүүн, 11 сар шиг хүйтэн байхаар, утга нь эх шүлэгтэйгээ ойролцоо буухаар, бас товч цөөн үгээр илэрхийлэх гэж оролдов. Нэг тийм урссан, яруу болж чадсангүй. Өнөөдөртөө ингээд орхихоос. Ажлын хажуугаар онгодоо дуудаад, ширээн доогуураа уяж суулгаад, орчуулах чинь алаан юм байнөө. 

Солонгос орчуулгыг нь хайж яваад 40-өөд насны сүүлийн жилүүд хүний насаар бол намрын эхэн үү сүүл үү? гэж асуусан байхтай таарав. 10 сарын эхээр навчис модондоо дөнгөж шарлачихсан, зарим хэсгээрээ бүр ногоон өнгөтэй холилдсон байхыг анзаарч бснаа санав. Ирэх хоёр жил яг тэр модны навчис шиг гэж хувьдаа төсөөлнө. Цэлмэг хөх тэнгэрийн суурин дээр баялаг, шаргал, үзэсгэлэнтэй  өнгөөр гэрэлтэн шаагиж байсан тэр навчис шиг. Хүчтэй салхинд мөчрөөсөө сулран газар асгарах нь хүртэл дуу алдам гоо. Үнэр нь зуны сэнгэнэсэн, амьд, эрч хүчийг агуулсан хэвээрээ. Яг тийм навчис шиг байх болтугай, 40-өөд насны сүүлийн 2 жил минь.

Тэгээд 50-ын босго давсны дараа ямар навчтай өөрийгөө зүйрлэж баясахаа шийдэмз ккк. Залуу нас, намар хоёртой, бүтэлгүй амьдрал, болохгүй харилцаа бүхэнтэй хагацал үйлдээд, хүлээн зөвшөөрөөд, эвлэрээд, дараагийн үе шат руугаа ахин дэвших болноо. 

9.11.26

That time of the year

 Байдаг л нэгэн андад төрсөн өдрийн мэнд хүргэеэээ!!!

Жил бүр миний төрсөн өдрийг марталгүй мэнд хүргэдэг цөөхөн хүний нэг. Залуу байхад олон хүн мэнд хүргэхэд онгирч хөөрцөглөмөөр санагддаг байж, тэгээд яваандаа үнэхээр санаад мэнд хүргэсэн хүн биш бол худлаа санагдаад төрсөн өдрөө ил тавихаа больсон. Зарим хүн хэлээд, сануулаад, битүүхэн харуулдаад байхад огт санадаггүй. Тэгэхэд байдаг л нэгэн жил алгасалгүй, бараг өөрөө мартсан байхад мэнд хүргэдийн. Тэгсэн мөртлөө би өөрийнх нь төрсөн өдрийг бас дандаа мартаж байсөөн. Энэ жил ямар овоо сэргэг дээрээ тавиад санаснаа мэдэхгүй. Санасан дээрээ бүр пост оруулж ёслол төгөлдөр баяр хүргэеэээ :)



Өнөөдөржин энэ дууг сонсож байна. Эхний ноотыг нь сонсоод л дурласан. Заза худлаа онгирсын, ноот моотоор нь ялгаж сонсож мэдэхгүй, гэхдээ үнэхээр ая нь шууд таалагдсан. Тэгээд үгийг нь барьж авах гсн ерөөсөө ойлгодоггүй. Уур амьсгал, vibe нь мэдрэгдээд байгаа хэрнээ. Нилээд ухаж төнхөж байж, ХОУ-наас асууж байж ойлголоо. ХОУ-ны орчуулга сэтгэлд арай л хүрсэнгүй, өөрөө хам хум буулгав. Хоёр хүн бие биедээ татагдсан хэвээр боловч хүсэл, айдас, эргэлзээ нь нэгэн зэрэг оршиж буй харилцааны тухай дуу юм гэнэ шүү. Оркестра хөгжим бас гайхалтай.


Tell me your fears

I've turned back the clocks, it's that time of year

If we stay the course, we could get it right

But I'm not devoid of an appetite

And everything seems to be coming up roses

But I'm scared if we're both right

Does that mean we're not aligned?


Айдсаа надтай хуваалцаач,

Цагийн зүүг ухрааж,жихүүн улирал иржээ

Аясаар цуг үлдвэл, бид бүхнийг давна, гэвч

Амтлах сэрэл мэдрэмжээсээ ангижирч чадаагүй л явна.

Үлгэрийн мэт төгс харагдах амьдрал

Үзэсгэлэнт сарнайн өргөснөөс өөрцгүй

Чи бидэн хоёулаа буруугүй бол

Чиглэх гарц нь биднийг салгахын биш байгаа?



[Chorus]

Just for tonight, let's go hangover chasing

And I'll talk your ear off about why it's safe

As I fumble my words and fall flat on my face through the truth

Just say the word and we'll take up the test

Where we flirt with the bad ones and skip all the rest

But we see out the night with your head on my chest, me and you


Ядаж энэ үдэш, зөрүү бүхнээ мартая л даа

Янаг минь бүх юм зүгээрээ гэж би шивнэе

Чин үнэний өмнө хэл минь ээдэрч, үг минь бүдрээд байна.


Чи минь зөвшөөрвөл хоёул сорилыг туулъя

Хориотой галаар наадаж, хорвоогийн жамыг алгасъя

Харин хамгийн сүүлд хоёулхнаа л үлдэнэ шүү

Хонгор минь чи цээжийг минь дэрлээд...

Хоёулаа л үлдэе, зөвхөн чи бид хоёр...


Now I see your tears on account of my wants, and now it appears

That I'm feeling guilty and worried, dear

That you think that I might not want you here

Does all of this seem to be bringing us closer

Or am I back-seating your life

Judging while you drive?


Гэмт бодлоос минь болж чиний нүд нулимсаар дүүрчээ

Гэмшил, зовинол, харуусал надаар дүүрэн, хонгор минь

Өөрт чинь хайргүй болсон гэж бодох вий гэхээс айна

Үнэндээ энэ бүхэн биднийг ойртуулах уу эсвэл холдуулах уу?

Шийдэмгий байж, жолоог авахгүй мөртлөө

Ширүүлэн шүүж, сонголт өгөхгүй байна уу гэж эмээнэ...


Ядаж энэ үдэш, зөрүү бүхнээ мартая л даа

Янаг минь бүх юм зүгээрээ гэж би шивнэе

Чин үнэний өмнө хэл минь ээдэрч, үг минь бүдрээд байна.


Чи минь зөвшөөрвөл хоёул сорилыг туулъя

Хориотой галаар наадаж, хорвоогийн жамыг алгасъя

Харин хамгийн сүүлд хоёулхнаа л үлдэнэ шүү

Хонгор минь чи цээжийг минь дэрлээд...


Хоёулаа л үлдэе, зөвхөн чи бид хоёр...


26.10.26

Тохиролцоо

 Хувийн эмнэлэгт солиорол нь дийлдэхгүй бсн тул СЭМҮТ рүү аваачиж хэвтүүлэв. Шар хад, хурцын тасаг гээд онигоо юмуу надад огт хамааралгүй өөр ертөнцийн газар шиг ярьдаг боддог бсн. Ухаан санаа нь орж гараад байгаа нөхрөө "жинхэнэ" галзуу хүмүүстэй цуг цоожтой хаалганы цаана үлдээгээд гарахад өрөвдөх, зүрх шимшрэх давхардаад шөнө нь бас нойр хулжсан. 

СЭМҮТ-д 5 хоноод эрүүлжээд гарсан. Ухаан ороод баахан юм бодсон гэсэн, чухам юу бодсоныг мэдэхгүй. Архины нөлөөгөөр тэнэгрэлд автсан, галзуурсан, бас өөр шалтгаанаар сэтгэцийн өвчтэй болсон гээд зүсэн зүйлийн хүнтэй цуг, эмч бүсгүйн хэлснээр "амьдрал үзээд" гарсан бх. Гэхдээ энэ айдас бол түр зуурынх, "хагассайны л бодол" төдий, үүнээс цааш тууштай эмчилгээ, сэтгэл засал хийх ёстойм байна лээ. Даанч тэр хүн өөрийнхөө төлөө өөрөө шийдэж, өөрөө зүтгэж, өөрөө тэмцэхгүй бол хажуугаас нь 1000 татаад чангаагаад дагуулж гүйгээд нэмэргүй. Эмнэлгийн утас, АА уулзалтын хаягийг явуулаад, чи гарч чаднаа би итгэж байна, гэхдээ энэ бол өвчин учраас мэргэжлийн туслалцаа заавал аваарай, өөрийнхөө төлөө хичээгээрэй гэх зэрэг үгсийг хэлсэн, үүнээс цааш миний хийж чадах зүйл гэж үгүйн бнлээ. 

Гарч ирэхээр нь сэтгэл санааны байдал, гутрал байгаа эсэхийг тандаж байгаад, гайгүй юм шиг байхаар нь салъя гэдгээ дахиад хэлэв. Өмнө хэлснийг ойлгоогүй, эсвэл үнэн гэж бодоогүйм шиг байна, тийм болохоор дахиад хэлье, энэ бүхэн ганц удаагийн алдаан дээр нь дөрөөлсөн асуудал биш, олон жил бодож, хэн хэндээ сайн сайхныг хүссэний үндсэн дээр гаргасан шийдвэр шүү гээд л хэлсэн. Миний төсөөлж байсан "битгий салаач, одоо би засарсан, чи намайг хаялаа гэж үү?" гэх мэт реакц бснгүй. Бага хүүхдээ одоогийн ангиа төгстөл цуг амьдаръя, тэр болтол биеэ эмчлүүлж, ажилд орж, хөл дээрээ зогсоё гэж хэлсэн. Би зөвшөөрсөн. Буруу ойлголцол, хүлээлт үүсэх вий гэж эмээгээд доорхыг дахиад нэг хэлж баталгаажуулы гэж бодож байгаа.

  • Бид хосын харилцаагаа сэргээхгүй.
  • Энэ хугацаанд нэг гэрт амьдарч байгаа нь зөвхөн хүүхдүүдийн шилжилтийг зөөлрүүлэх, хөл дээрээ босох хүртэл нь түр зохицуулалт.
  • Бидний хооронд бэлгийн/романтик харилцаа байхгүй.
  • Хүүхдүүдийн асаргаа, өдөр тутмын хэрэгцээг хамтран зохицуулна.
  • Тусдаа өрөө, аль болох тусдаа өдөр тутмын амьдралтай байна.
  • Архины хэрэглээ дахин гарвал энэхүү хамт амьдрах зохицуулалт дуусна.
  • Хугацаа дуусахад тусдаа амьдарна.
  • Энэ хугацаа нь “салах эсэхээ шийдэх хугацаа” биш. 

  • Хүүхнүүд яагаад донтогч нөхрөөсөө салж чадахгүй уддаг учрыг ойлгох шиг болж бн. Ухаарсан, хүмүүжсэн, одоо ёстой үгүй гэж байх үе үнэндээ "бал сар" цаашаа. Нөгөө их шаналал, зовлон, түгшүүр мартагдаад, сайхан амлалтанд итгэмээр санагдаад. Ингээд л бүх асуудал шийдэгдсэн мэт. Уухгүй бол сайн хүн гэх итгэл, уухаа больчих байх гэх найдвартай сүлэлдээд. Гэхдээ миний хувьд илүү гүн учир шалтгаан бий, уухаа ор тас болилоо ч гэсэн эргэж сэргэхгүй болсон харилцаа. 

    16.10.26

    Relapse, collapse...and eclipse

     Өмнөх постыг бичиж байхад нөхрийн байдал нэг биш бгааг мэдрээд, санаа зовж эхэлсийн. Нэг биш гэдэг нь, гэрт жижиг сажиг ажлууд байхаар (аяга угаах, хүүхдүүдийн тарааж хаясанг цэгцлэх гэх мэт) хийчихдэг нь болиод, өдөржин нэрж уудаг бсн кофегоо огт амсахгүй, хөргөгчинд идэг гээд үлдээсэн хүнсэнд гар хүрэхгүй бсн. Надтай таарахаас зайлсхийгээд бхаар нь шууд асуусан. Чи уугаад эхлээ юу гэсэн, чи намайг тоохгүй байнашд гэсэн. Миний ганц зөвлөх болсон ХОУ болохоор битгий хүнийг сэрд, уусан гэж өөрөө хэлэхгүй байгаа бол баттай биш гээд. Гэвч би мэдэлгүй яахав дээ. Намайг мэдчихлээр улайм цайм болсон. Тасралтгүй 14 хоног уугаад. Хэлэхээр маргааш яг болино гэдэг. 

    3 жилийн өмнө уулзаж зөвлөгөө авч байсан наркологийн сэтгэл засалч эмчтэй цаг авч уулзлаа. Хамгийн түрүүнд ямар ч хамаагүй аргаар уухыг нь зогсоо гэж хэлсэн. Ядаж 7 хоног хордлого тайлах эмчилгээ хийлгээд, тэгээд дараа нь өөрийнх нь эмнэлэг дээр бас 7 хоног шинжилгээ, үнэлгээ хийлгээд, донтолтын эсрэг сэтгэл засал, эм эмчилгээ хийнэ гэв. Гэхдээ эдгээр эмчилгээг тухайн хүн өөрөө шийдэж, өөрөө зөвшөөрөх ёстой. Эхний ээлжинд архиа зогсоож, хордлого тайлах хэрэгтэй бсн. Эвээр хэлээд сонсохгүй байсан тул хуурч эмнэлэгт аваачаад, аргадах гуйх загнах уурлахыг хослуулж байгаад арай гэж тэнд нь хэвтүүлсэн. Согтуу хүнийг хүлээж авдаг эмнэлэг ховор, тэр дундаа яг донтолтоор дагнасан, сэтгэл засалч эмчтэй нь тоотойхон байдаг юм билээ. Азаар тэр эмнэлэгт ганц ор үлдсэн байж таараад, эмч сувилагч нар нь тээршаахгүй хүлээж авсанд аймаар баярласаан. 

    Олон хоногоор үргэлжлүүлэн уусны дараа тархи мэдрэлийн систем гүн хордлогонд орж, гэнэт уухаа зогсоохоор ухаан санаа нь самуурч, архины цагаан солио гэдэг шинж илэрдэг юм байна. Эхний 3 хоног эндээс гармаар байна, намайг хорилоо барилаа гээд уурлаж байснаа, өчигдрөөс дэмийрч эхлээд, эсэн бусын хий юм харж, сувилагчийн хурууг хазсан гэв. Эмнэлгээс нь хөөгөөд гаргавал яанаа гэж айсан, эмч нь тогтуухан хоолойтой, угаасаа ингэдэг, дахиад эмчилгээ хэрэгтэй, одоо гарч болохгүйэ гэсэн. Бас л баярлав. 

    Өдөржингөө утасдаад, дэмийрээд, ирж ав, энд намайг алах гээд байна гээд, ядаж байхад хэлж байгаа нь ойлгогдохгүй байна. 

    Эдгээр өдрүүдэд миний өөрийн сэтгэл түгшүүр, нойр, мэдрэлийн систем бүр нуран унасан. Зарим шөнө унтахгүй байхаар нь нойрны эм уугаад, маргааш өдөржин манараад, өглөө сэрэхэд шинэ шоктой тулгарч цочирдоод. Фитнессдээ очиж чадахгүй олон хонов. Осолдохгүй хүүхдүүдээ зөөгөөд, өлсгөхгүй, ажилдаа яваад л, өдөр өдрийг тэсэн өнгөрүүлж байна даа. 

    Бясалгал, Нямсамбуу багшийн хичээлд суусан тулдаа бүр гүн намагт шигдчихгүйхэн шиг, биеэ сэтгэлээ анзаараад, түгшүүрээ намжаагаад, шаналалаа бууруулаад байна. Толгой дотор сална гэдгээ яаж хэлэх вэ, тэр яаж хүлээж авах бол, дараа нь тохиолдож болох хамгийн муу хувилбарууд, хүүхдүүддээ яаж ойлгуулах, энэ бүхнийг яаж даван туулах билээ гэхчлэн түмэн бодлууд зогсоо зайгүй бужигнаастай. ХОУ их ханьтай юм, нөхцөл байдлаа бичээд бодлоо цухуйлгаад орхихлээр цэгцлээд, дүгнээд, хэлэх үг бэлдээд өгнө к. 

    Өөрийгөө болоод хүүхдүүдээ бодохоор салахаас өөр сонголтгүй. Нийгэм болоод эргэн тойрны хүлээлт бол энэ ачаагаа үүрээд насан туршдаа чирэхгүй бол буруутгах юм шиг санагдаад. Эсвэл миний өөрийн гэм буруутай мэт мэдрэмж тэгж санагдуулаад байж магадгүй. Нар сар одод бүгд хиртсэн мэт түнэр харанхуй өдрүүд үргэлжилж байна даа. 


    30.9.26

    September

     Ямар ч бсн сүүлийн өдөр нь амжаад орууллаа шүү хэнээ :)


    9 сар их завгүй өнгөрлөө. Нямсамбуу багшийн заадаг Mindfulness бясалгалын хичээлд суув. Өглөө бүр утсаа маажиж сэрэхийн оронд бясалгалаар сэрэх оролдлого эхлүүлсэн. Ингэж бичихээр их лаг мундаг сонсогдож байгаа ч бүрэн төвлөрч, жинхэнэ бясалгал хийж эхэлтлээ хол байна. Сэрэнгүүтээ ядаж 5 удаа амьсгалаа мэдэрчих гэж багшийн хэлснийг санадаг. Тэгээд амьсгалж байтал буцаад унтчихнаа кк. Тэгээд дараагийн сэрүүлгээр өндийж суугаад 3 алхамт бясалгалыг дуурайна. Төгс хийх гэж оролдоод, бүтэхгүй болохоороо ор тас больчихдог нь буруу юм гэж ойлгосон. 100% төвлөрлийг төгс гэвэл, одоогоор 5%. Чамлахаар чанга атга, 0 байснаас лав дээр. Тууштай, өдөр бүр хийгээд, хичээгээд л байя. 

    Хичээл орж байх үеийн амар амгалан, сайхан мэдрэмжийг юутай зүйрлэмээр юм дээ. Сайхан хүний сайхан яриаг сонсчоод, сайхан цагийн сайхан уур амьсгалыг мэдрэн сайхан бодол мэдрэмжинд автан алхах. Шөнийн хотоор алхаж харих нь хүртэл өөрийгөө эрхлүүлэлт болдог юм бна. 

    Гэрийн ойролцоох фитнесс заал руу долоо хоногт 2-3 тогтмол явсан. Тэнд бас нэг багштай. Багш юу хий гэнэ, түүнийг нь дуусгахад болно. Ихэвчлэн ядарч цуцдаг, гэхдээ дасгалын дараах хором мөчүүд бас жаргал юм. Зарим өдөр нь овоо урам зоригтой, заримдаа шантарна. Булчин, өөх, ясны үзүүлэлтээ хэмжсэн, 3 сарын дараа дахиж хэмжээд өөрчлөлт хэр байгааг дүгнэх бодолтой. 

    Овоо жигдэрсэн байснаа өнгөрсөн 7 хоногт тасалдчихсан. Шөнийн марафон гээд рекламдаад байхаар нь оролцохгүй бол хоцрогдчих юм шиг санагдаад огт бэлтгэлгүй байж бүртгүүлчихсэн. 11.65км дажгүй сайхан, бүр хувийн амжилтаа ахиулаад гүйсэн боловч, маргаашнаас нь эхлээд толгой эргээд маш их ядраад. 3 хоног хямарсны эцэст өнөөдрөөс гайгүй.  Фитнессээ тасалсандаа гэмших, тэр хугацаанд олсон үр дүнгээ тавиад туусан болов уу гэх харамсал зэрэгцээстэй. Яасан ч байсан, одоо дахиад эхэлнэ. Өөрийгөө хэтэрхий зовоохгүйг зорьж байгаа, хангалттай сайн байгаашдээ гэж толгойгоо илмээр. 

    Ходоод, бүдүүн гэдсээ дурандуулсан. Санаа зовоол бсн, харьцангуй эрүүл гараад баярлав. 

    Хоёр ном уншсан.

    "Шөнө дундын номын сан"

     Өнгөрсөн амьдралдаа хийсэн сонголтуудаа өөрөөр байсан бол гэж харамсах бодол хүн бүрд төрдөг байх. Надад ч зөндөө. Тэр бүхнээ залруулж, үй түмэн зэрэгцээ ертөнцийн аль нэгэнд тэс өөр амьдралаар амьдрах боломж гарвал? Тэндээ үлдэх болуу, эсвэл эргээд одоогийн амьдралаа сонгох болов уу? Юу өөрчлөгдөх бол? Сайн мэдэхгүй ч зах зухаас нь сонсож байсан философийн онол, ишлэлээс шигтгэсэн, квант физик зэргэлдээ ертөнцийн тухай ойлголтыг чимх оруулсан, хүн хоорондын харилцаа болоод мэдрэмжүүдийг бодитой, үнэн гэж санагдахаар гоё дүрсэлсэн. Яг миний дуртай стайлын ном. Үйл явдал, ээдрээндээ өөрөө төөрөөд алга болчихоогүй, цэгцтэй, эхлэл төгсгөл, өгүүлэх гэсэн санаа, дүгнэлт бүгд энгийн мөртлөө гүн гүнзгий. Уншаагүй бол заавал уншаарай л гэнэ.

    "Сэтгэл бол эрхтэн"

     Сэтгэл засалч Энхтүвшин эмчийн яриаг хаа таарсан газраа сонсоод явдаг. Номын баяраар талбай дээр өөрөө гарын үсэгтэй зараад сууж байхад нь таарч, худалдан авсан байх гэж бодож байгаа бол андуурчээ, аваагүй ккк. Бичгийн фонт нь том, нэг тийм "хөнгөмсөг" мөртлөө үнэтэй ном шиг санагдсын. Тэгсэн ажлын хүнээс зээлж авах завшаан таараад, нэг амьсгаагаар уншчихсан. Миний бодсон буруу байна лээ, цаг зав, хичээл зүтгэл их шингээсэн чамбай ном байналээ. Эмчийн өмнөх ярианууд, миний өөрийн туршлага, номын ойлгомжтой бөгөөд сонирхолтой бүтэц, агуулга бүгд нийлээд тархинд нэг цогц мэдлэг болон суух шиг санагдсан. Хамгийн сүүлийн бүлэг нь "Хосын харилцаа". Ёстой хэрэгтэй, хэрэгжүүлмээр мэдээлэл, гэхдээ надад /нөхөр бид 2ын хувьд/ дэндүү хожимдож дээ гэх хөндүүр бодол төрсөөр дуусгасан. 

    Нөхөр. Сэтгэл дэх шарх, өвдөлт хэвээрээ. Яахаа мэдэхгүй байгаа нь, амьдралдаа хөлөө олж чадахгүй байгаа нь, хэдийгээр би аврагч, туслагч, бүхнийг шийдэгч биш гэдгээ ухамсарласан ч гэсэн намайг өвтгөсөн хэвээр. Чадна гэдэгт нь итгэхээс өөр аргагүй байхдаа.

    Нойр. Унтахдаа бол амархан болсон. Нойр сайн хүрнэ. Шөнө бүр заавал 2-3 удаа сэрнэ. Буцаад унтахдаа бас амархан. Сэтгэл түгшилтээс үүдэлтэй нойргүйдэл бол засарсан, одоо нас хүйсний онцлогтой холбоотой дааврын гаралтай шалтгаан байна гэж би хувьдаа бодоод байна. Үзүүлнэ дээ хэсэг харзнаж байгаад. 

    6.8.26

    ойлгомжгүй цаг хугацаа

    Нойр овоо гайгүй л байна. Гэхдээ яг өөрөөрөө биш. Кава гээд тайвшруулах эмийн ургамалтай магни уугаад. Бүрэн нам унтахгүй байна, кино шиг л урт, тод зураглалтай зүүд зүүдлэх юм. Бас 2-3 сэрнэ. Гэхдээ буцаад унтчихдын. Өглөө нь амарсан, тайван сэрэхийг бодоход, хангалттай байгаа бололтой. 

    Зөвхөн сэтгэл санааны түгшилтээс гадна, дааврын асуудал байгаан болуу гээд, тэр төрлийн эмч хайгаад л байна. Нэгийг олсон, 9 сараас уулзнаа. Намраас бас Нямсамбуу гавжийн Санамсарын бясалгалын сургалтанд суух гээд хүлээгээд. 

    10 жилээс хойш best friend шошготой явсан найзаасаа "салав" Сүүлийн жилүүдэд түүнтэй уулзах, ярилцах, сэтгэл санаагаа уудлах нь албадмал, хүчилсэн, түүнд таарах гэж өөрийгөө шахсан мэдрэмжтэй болоод байсан. Интровертууд найзтай болдоггүй, хэн нэгэн экстоверт түүнийг олж аваад, "үрчилдэг" гээд meme байдаг даа. Яг тэрүүн шиг л, өөрийн хүсэл зоригоос илүү хүний шийдвэр, манлайллыг аялдан дагадаг зангаараа, түүнд өөрийгөө зохицуулж үерхэж ирсэн юм шиг санагдаад. Бидэнд сайхан дурсамжууд зөндөө бий, үнэхээр үнэ цэнтэй нөхөрлөл байсан, гэхдээ одоо өмнөх шигээ дотно, түүний хүсээд байгаа шиг үргэлж уулздаг, өвөр түрийдээ орсон найзууд байж чадахгүй, тэгэх хүсэлгүй болсон юм шигээ. Өөрт нь ингэж тодорхой хэлээгүй, зүгээр бага зэрэг зайгаа авсан. Мэдрэмжтэй хүн болохоор ойлгосон шиг байна лээ. 

    Нөхөртэйгээ roommate, co-parent, тодорхой зайтай харилцаж байгаа. In-house separation гэдэг юм байна лээ, энэ байдлыг. Биеэр ч, сэтгэлээр ч, илүү ойртохыг хүсэхгүй юм. Цуг нэг дээвэр дор амьдарч байгаа болохоор, цаг үргэлж цаашдаа яах бол, тэр хүн энэ байдлыг хэр удаан хүлээн зөвшөөрөх бол, энэ хэврэгхэн "гал зогсоох хэлэлцээр" шиг найрамдалт харилцаа хэр удаан оршин тогтнох бол гээд хааяа санаа зовох. Тоос татдаг даавуу шиг хавийн асуудлыг өөртөө нааж санаа зовнихгүй гэж уг нь өөртөө амласан. Тэгээд болох ёстой зүйл болдгоороо, яахыг цаг хугацаа харуулаг дээ гэж өөрийгөө сэнхрүүлэх. Энэ тойрог дотор эргэлдээд амьдарч байна даа. 

    Дээрх хоёр хүмүүстэй харилцаа, би л дотроо эргэцүүлээд, дүгнээд, шийдчихсэн, нөгөө талаас юу  бодож, яаж хүлээж авч байгааг мэдэхгүй байнөө. Заримдаа өөрийнхөө шийдвэртээ хүртэл буцаад эргэлзчих юм. Аажимдаа тодрох байлгүй дээ, бүх зүйлс. Бусдыг гомдоохгүй гээд өөрийгөө тухгүй, хүсээгүй нөхцөл байдал, харилцаа руу түлхэхгүй байгаадаа өөртөө баярлаж байна. Толинд туссан өөрийн минь царай төрх таалагдаж эхэлж байна. Гэрлийн хурдаар ойртон ирж байгаа 5-ын тоог хүлээж авах сэтгэлзүйн бэлтгэл хангагдаж байгаан байлгүй ккк. Бие эрүүл, сэтгэл амгалан байх л чухал санагддаг болжээ. 


    29.7.26

    үргэлжилсээр....

    Сайн унтаж байгаа гээд нойрны эмээ хасав, тайвшруулах эмээ багасгав. Уг нь дажгүй байснаа сүүлийн хэд хоног унтах гэж тарчилдаг нь хөдлөөд. Дасгал хөдөлгөөн сайн, сэтгэл санаа тайван байгаа хэрнээ, яг унтах гэхээр тархи сэргэчихээд, хэдэн цагаар хөрвөөж хэвтэнэ...

    Эдгэрэх зам дардан байхгүйг ойлгож байгаа. Их халуун, бүгчим агаар, хотын дуу чимээнээс болж байгаан болуу гэж таамаглаад л. Тархи мэдрэл нь эмзэгхэн, дээрээс нь жоохон хөрвөөнгүүт яанаа унтахгүй нь гэсэн айдас хүрч ядаж байсан нойроо бүр хөөчихөөд байх шиг.

    Өнөөдрийг яаж ийгээд давчихвал, орой эртхэн утсаа унтраагаад тайвшрах бэлтгэлээ хийгээд, хүйтэн шүршүүрт орж сэрүүцэж байгаад унтах оролдлого хийнэ дээ. 

    Mindfulness - санамсарын бясалгалыг бага сага туршиж, сургалтанд нь суух бодолтой байгаа. Бодлоо анзаарч, удирдаж, бодлоосоо чөлөөлөгдөж сурмаар байна. Одоогоор яаж гэдгээ мэдэхгүй, бас чадна гэсэн итгэл алга. Гэхдээ өмнөх шигээ түгшиж, аргаа барж, цөхрөх мэдрэмжээс ангижирсан. Өөртөө зөөлөн байж, өөгүй байх гэж хичээхээ больж, өчүүхэн бага ч хамаагүй эерэг өөрчлөлтөндөө талархаж, амар амгалан, жаргалтай амьдрах эрхтэй гэдэгтээ бүрэн итгэж байгаа. Бусад нь аажимдаа болж бүтнэ байхаа...





    "Өнөө шөнө ч бас хөрвөөж магадгүй. Эсвэл сайхан унтаж ч магад. Аль нь байсан ч энэ нь миний эдгэрлийг тодорхойлохгүй. Би зүгээр л аажмаар эдгэрч яваа хүн."


    9.7.26

    Better mind

    Олон жилийн өмнөөс очиж үзүүлэх санаатай дагадаг байсан нойргүйдэл, сэтгэл заслын эмнэлэгтээ боломж гарсан дээр нь 7 хоног хэвтээд. Эхний 2-3 өдөр нь унтаа сэрүүний завсар, манарсаар өнгөрсөн. Ямар сайндаа өдөр гаригаа санахгүй байхав. Эм тариагаар бөмбөгдөж, бариа, физик эмчилгээ, сэтгэл заслыг хослуулдаг юм байна. СЭМҮТ-ийн туршлагатай эмч сувилагч нар үүсгэн байгуулсан гэхээр итгэл төрөөд. Өргөс авсан юм шиг шууд эдгэхгүй, эмчийн хяналтанд сар сараар үзүүлээд эмээ уугаад явах юм байна. Яг одоогийн байдлаар шөнө нам унтаж байгаа боловч өдөр нь бүрэн  сэрээгүй мэт, дүйнгэ оргиод, тархин дотор манан будан суунаглаастай, нүд бүрэлзээстэй. Гэхдээ өдөр өдрөөр сайжраал байна. 

    Амар амгалан өдрүүдэд талархаад баршгүй. Өглөө бүр бүтэн авсан нойрондоо баярлаж сэрэх шиг жаргал үгүй аж. Нойрны эмээ хагас, хагасын хагас болгон багасгасаар 30 хоногийн дараа эмчдээ дахин үзүүлж цаашид яахаа шийдэх ёстой. 

    Өнгөрсөн долоо хоногоос эхлээд урт удаан бодсон жимдээ явж эхлэв. Өмнө нь жим ороод гүйх эсвэл алхахаас өөр дасгал хийж үзээгүй. Жинхнээсээ хүчний дасгал хийж үзэж байгаа нь анх удаа. Багшийн зааснаар хөлсөө урсгаад аминдаа хичээж л байна. Огцом сүртэй үр дүн хүлээхгүй, өөрийгөө миалахгүй, гэхдээ залхуурч таслахгүй тууштай урт удаан хугацааны дадал болгоод үзье гэсэн зорилготой.

    Сүүлийн үед миний оюун санаа болоод анхааралд өртсөн хэдэн үгс бий: Neuroplasticity, meta cognition, санамсарын бясалгал, тархиа дасгалжуулж бодлоо удирдах... Өвлийн олимпийн алтан медальт Айлин Гү, тархины мэс засалч эмч Жэймс Доти (Шидэт мухлаг ном), Оксфорд төгссөн Нямсамбуу гавж...огт өөр өөр хүмүүс боловч бүгд хоорондоо холбоотой зүйлсийг ярьж бичсэн. 

    Өмнө нь зөндөө сонссон хэрнээ цаг зав, тохироо нь бүрдээгүй болоод тэрүү хойш тавиал байсан. Яг одоо л энэ талаар гүнзгийрүүлэн сурах боломж гарав. Наанадаж сэтгэл гутрал, нойргүйдлээ эмчилж сэтгэлзүйгээ амар амгалан байлгахад, цаашлаад тархи оюунаа хурцалж, зорьсон санасанаа сэтгэлчлэн бүтээхэд хэрэгтэй, жинхэнэ зөв замаа олсон мэт итгэл үнэмшил төрөөд байгаа. Хамгийн гол нь яарахгүй, адгахгүй, хурдан үр дүн хүлээж өөрийгөө чамлахгүй. Амьдралын хэв маяг, бодлын чиг хандлага болохоос түр зуурын дэглэм, өнөө маргаашийн сонирхол биш. 

    Байнгын түгшүүр, санаа зовинолдоо дассан байснаа сэтгэл амар өдрүүд ирэх нь яг л урт хахир өвлийн дараах урин дулаан цаг мэт санагдана. Энэ дууны үгтэй яг одоогийн сэтгэлзүй минь давхцаад байх шиг. 

    Хэцүү бүхэн ард үлдсэн мэт, одоо зөвхөн өөдлөх амирлах цаг ирсэн мэт сайхан мэдрэмжээ энэ дуугаар тэмдэглэж үлдээе.



    8.6.26

    Update

     Гэнэтийн эргэлт болж, нөхөр огт хэл чимээгүй, ганц чимдаан хувцас, хүүхдүүддээ баахан чиклаадтай гэрийн хаалга тогшсон. Шоок. Царай зүс нь гачин хавдаж хөөсөн бараан, цай аягалаад өгөхөд авч байгаа гар нь салгалаастай. Эхний шөнө нойр хүрэхгүй, унтаж чаддаггүйэ. Маргааш нь ажилдаа ирээд хамаг бие өвдөөд, сульдаад, хоол идэх байтугай амьсгалахад хүнд санагдаад. Үнэхээр хэцүү байсан. Тэгээд шууд тулаад хэлсэн, би ингэж амьдарч чадахгүй. Хоёулаа салсан нь дээр юм байна гэж. 

    Хэд хоног чимээгүй, хариу өгөхгүй явж байснаа. Үр хүүхдээ жоохон томортол цуг байя, өмнөх шигээ чамайг зовоохгүй. Уухгүй нтр гээд амлаж байна. Аавыгаа хараад нүд нь гэрэлтэх хүүхдүүдээ бодоод за гээд зөвшөөрлөө. Гэхдээ огт уухгүй, санхүү болон гэр орны үүрэг хариуцлагаа тэгш хуваана гэж тохиролцоод. Өөр өөрийн орон зайд, зөвхөн аав, ээж гэдэг үүрэгтэйгээр цуг оршин тогтнохоор шийдэцгээв. 

    Өнөөдрийг хүртэл 14 хоног уугаагүй л байна. Хэнтэй ч уулзахгүй, нийгмийн харилцаанд орохгүй, зөвхөн гэртээ байгаа болохоор тэр байж магадгүй. Цаашдаа юу болохыг хэлж мэдэшгүй. Юутай ч хүүхдүүдээ сайн анхаараад, халамжлаад, тоглоод, гэрийн эвдэрхий хугархайг засч янзлаад, тэр хэмжээгээр миний ачаалал хөнгөрөөд, сэтгэл тайван, шөнөдөө нам сайн унтаж байгаа. Сэргээн засах дасгалдаа яваад, бага багаар сайжраад байх шиг. Сэтгэлийн, биеийн, оюуны бүх "булчингаа" чангалнаа!

    22.5.26

    Under maintenance

     Эм уугаад гарч байгаа өөрчлөлтүүдээ тэмдэглэж байя гэж бодов.

    Юуны өмнө их тайвширсан, сэтгэлд дэгдээд байсан салхи шуурга намжсан мэдрэмж. Өмнө нь харахын төдийд дүрс хийдэг байсан уур, бухимдал, стресс... Одоо бол зүгээр хараад л, аан ингэчиж гээд өнгөрөх жишээний. Хүлээцтэй болсон. Толгой бага зэрэг дүйнгэ, манарааны зэрэг 5/10. Ажлаа хийхэд асуудалгүй боловч ердийн үеэ бодоход мөлийсөн юм шиг. Зүйрлэвэл, тархины ир нь мохоод, хурц биш болсон мэдрэмж. Гэхдээ сөрөг бодлууд багасаад, эерэг нь дийлээд байх шиг. Нөхрийн тухай сонсоод зүрх савлах нь хүртэл хамаагүй богиноссон. 

    Шөнөдөө нэг удаа сэрсэн ч ерөнхийдөө гүн, нам унтаж байгаа, гэхдээ нойрны биш түгшүүр намжаадаг эмний ачаар. Хэрэгтэй хэрэггүй хэдэн арван tab зэрэг нээчихсэн browser нь өдөр шөнөгүй ажиллаад тархиа амраадаггүй байсан бололтой. Сүүлдээ ачааллаа дийлэхээ байгаад  гацаад, эргэлдээд, санах ойгоо дүүргээд CPU-гээ шатаах дөхсөн байсан, одоо нэг reboot хиймээр, гэхдээ арай амжихгүй байгаа тул Task Manager-с шаардлагагүй процессуудаа унтраагаад явж байна. Мартамхай дээрээ улам мартаад байна, бодвол аль нэг force end хийсэн task-тай цуг устаж алга болсын байлгүй. 

    Hardware нь бас сайжруулалт хэрэгтэй болжээ, аминдаа гүйгээд, дасгалаар хичээллээд хүчтэй болж байгаа гэж итгээд явсан. Буруу замаар будаа тээснээ өчигдөр мэдлээ. "Унтаа" сore булчинтай, ачаалал нь өвдөг, нуруун дээр ирээд байж. Булчингуудаа сэрээхийн тулд сэргээн засах клиникт очиж эхэлсэн. Азаар яг хамар доор мэргэжлийн мундаг эмчтэй сэргээн засах эмнэлэг байдгийг олж мэдлээ. Өөр нэг эмнэлэгт үзүүлсэн чинь эрүүл мэндийн боловсрол сайн юмаа гэж магтсанаа яг одоо PRP тарилга хийлгэ гэсэн. Зарим эмч айлгах тактик ашигладаг, жишээ нь нурууны зураг авахуулахад ёстой аймаар болцон нуруу, өнөө маргаашгүй өвдөнө, надад бариул гээд бсн. Өвдөг үзсэн эмч болохоор онгироох аргаар үзэх шиг болно лээ. Эрүүл мэндийн боловсрол сайтай хүн чинь юу гээл захын таарсан эмчээр тариулаад сууж байхав дээ, ядаж хиймэл болоод жинхэнэ оюун ухаануудаас асууна, давхар эмчид үзүүлнэ биздээ. Маргааш нь өөр эмнэлэгт очсон нь одоогийн явж байгаа клиник. Өвдөг бол асуудал алгаа, зураг шиг байна гэсийшд ккк. Хөдөлгөөн заслын дасгалууд нь санасныг бодоход аймаар хэцүү. Бэртэл гэмтэл авсан хүмүүстэй зэрэгцээд аахилаад хийсэн. Гэхдээ бэртэхээсээ өмнө сэргийлээд очсон гэдэг чинь давуу талшдээ тээ. Ийм л өөдрөг болчоод байгаамдаа :)

    Mxrningstar үзнэ гээд хэдэн сарын өмнө билет авчихсан байсан. Цуг үзэх хүн гадаадаас ирээгүй, би өөрөө алкоголь хориотой, өнөө орой сэрүүхэн, маргааш марафонтой гэх мэтчилэн шалтгаанаар билетээ зарав. Эрүүл байхад зөндөө олон тоглолт үзнэ дөө.

    20.5.26

    Сэтгэл зүйчтэй уулзав

    Өчигдөр сэтгэлзүйчтэй уулзаж дотроо онгойтол ярилаа, feeling heard, seen, understood! Цээжин дотор доош татаад байсан хүнд туухай хөнгөрсөн мэт. 


    Намайг психостеник зан төлөвтэй хүн байна гэв. Тайлбар нь доор:

    Психостеник (эсвэл психастеник) зан чанар нь сэтгэл судлал болон анагаах ухаанд хэт мэдрэг, амархан түгшүүрт автдаг, эргэлзээ болон айдас ихтэй хэв шинжийг илэрхийлдэг. Энэ төрлийн хүмүүс өөртөө хэт өндөр шаардлага тавьдаг бөгөөд нийгэм болон ёс суртахууны хэм хэмжээг чанд баримтлахыг эрмэлздэг. [1, 2, 3]
    Үндсэн шинж тэмдэг, онцлог шинжүүд:
    1. Гол шинжүүд (Зан чанарын онцлог)
    • Байнгын түгшүүр ба эргэлзээ: Ямар нэгэн шийдвэр гаргахын өмнө маш удаан эргэлзэж, буруу шийдвэр гаргачих вий гэхээс айж сандардаг.
    • Өөртөө итгэлгүй байдал: Өөрийнхөө чадвар, хийсэн ажилдаа үргэлж сэтгэл дундуур байж, өөрийгөө голдог.
    • Хариуцлага ба санаа зовиур: Хүлээсэн үүрэг, хариуцлагаасаа болоод маш их ачаалал авдаг. Жижиг сажиг асуудал дээр ч хэт их санаа зовдог.
    • Хэт мэдрэг байдал: Шүүмжлэл болон гэнэтийн үйл явдлыг хүндээр хүлээж авдаг.
    • Урьдчилан сэргийлэх зан үйл: Аливаа эрсдэлээс зайлсхийхийн тулд бүх зүйлийг нарийн төлөвлөхийг оролддог. [1, 2, 3]
    2. Сэтгэлзүйн болон бие махбодын илрэл
    • Нойргүйдэл ба ядрах: Стресс, түгшүүрээсээ болж оюун санаа болон бие махбодоор амархан ядарч сульддаг.
    • Зан үйлийн давталт: Тодорхой бодолд хэт автах ( obsession ) болон түүнээс үүдэлтэй ямар нэгэн үйлдлийг албадмал байдлаар давтах шинжүүд илэрч болно. [1, 2, 3, 4]
    Энэ төрлийн зан чанартай хүмүүст өөрийгөө тайвшруулах, стрессээ зөв удирдах аргад суралцах, аливаа зүйлд хэт төгс байх шаардлага тавихгүй байх нь сэтгэл зүйн эрүүл мэндэд тустай.

    Психостеник (психастени) зан чанар нь төрөлхийн өгөгдмөл хэв шинж (temperament/personality trait) болон олдмол хүчин зүйлсийн нэгдэл бөгөөд дан ганц олдмол эмгэг биш юм. [1, 2]
    Анагаах ухаан, сэтгэл судлалд үүнийг дараах байдлаар тайлбарладаг:
    • Үндсэн суурь нь төрөлхийн: Психостеник хүмүүс төрөхөөсөө л мэдрэлийн системийн сул, эмзэг, түгшүүрт автамтгай хэв шинжтэй (генетикийн өгөгдөл) байдаг.
    • Хөгжил нь олдмол: Хүүхэд ахуй насны хүмүүжил, орчин (хэт чанга шаардлага, айдастай орчин, эсвэл хэт бөөцийлсөн хүмүүжил) нь энэ зан чанарыг улам гүнзгийрүүлж, тодотгож өгдөг.

    Психостеник суурь дээр архаг стресс нэмэгдээд хөнгөн хэлбэрийн сэтгэл гутрал, түгших хам шинж явагдаж байна гэв. Тоос татдаг даавуу шиг, би өөрөө стресс татдаг төрлийн хүн юм. Төрөлхийн хэнэггүй, тайван өгөгдөлтэй хүнд бол толгой гудайхгүй давах асуудал байж магад. Миний хувьд амьдралын их ачаалал, элдвийн бэрхшээлүүд хуримтлагдаад мэдрэлийн ядаргаа, биеийн ядаргаа болж илэрсэн бололтой. 
    Эхний ээлжинд серотонин дэмжих, түгшүүр намжаах эмнүүд уухаар боллоо. Болж өгвөл 7 хоног хэвт гэнэ. Тэгээд дараа нь Нямсамбуу гавжийн хичээлд сууж үзий гэсэн бодол төрж байна. Эсвэл энэ эмч дээрээ сэтгэл засалд явж болох юм байна лээ. Хэсэг амс хийгээд сайн бодож байгаад шийднэ дээ. 

    Эмчдээ маш их итгэл төрж, ингээд би аврагдлаа гэх мэдрэмж аваад бөөн баяр байсан ч, бичиж өгсөн эмнүүдийг нь хайж үзээд дасал болох өндөр эрсдэлтэй гэх өгүүлбэрээс болоод бас түгшээд амжсаан хаха. Одоо яая гэхэв ийм болоод төрчихсөн, тэрнээсээ болоод өөрөө өөрийгөө зовоох юм даа. Гэхдээ эмээ ягштал сайн уунаа.Психостеник зантай хүн яаж стрессээ багасгах вэ, өөрийгөө яаж амраах, бага зовоох вэ гэдэг талаар бас судлы даа. 


    Нөхрийн тухай ярих үед нулимс сад. Ямар их хөндүүр, өвдөлт вэ гэдгийг дахин мэдрэх шиг. Салмаар байгаа, гэхдээ надгүй амьдарч чадах болов уу, хүүхдүүд яах бол, эргэн тойрны хүмүүс юу гэх бол гэх мэтчилэн санаа зовж байгаагаа хэлсэн.
    • Аливаа хүн стрессээ тайлах, бодит амьдралын бэрхшээлээс зугатах, мартагнах гэж архи ууж эхэлдэг. Уусаар байгаад донтох уу, биеэ татаж авч чадах уу гэдэг тухайн хүний суурь төлөвөөс хамаардаг. Нөхөр чинь сэтгэлийн хатгүй, бэрхшээлтэй нүүр тулах, даваад гарах сэтгэлзүйн чадамж муу хүн байна. /Үргэлж надаас болоод архинд ороо болуу, би юуг буруу хийчив гэх мэт гэмшил төрдөг байсанд минь хариулт болсон/
    • Олон жил архи уух тусам тархи агшиж жижигрэнэ, тэнэгрэлд өртөнө, IQ буурч наад захын юм ойлгохоо болино, зан аашны өөрчлөлтөнд орно. Маш хүйтэн цэвдэг зантай, бусдыг үргэлж буруутгадаг, амиа бодсон болдог. Энэ бүх өөрчлөлт архинаас гарлаа ч хэвэндээ ордоггүй. Уухаа болиод улам ч ааш муутай болдог. Анагаах ухааны үүднээс нөхөр чинь засарна, сайхан болно гэх найдвар байхгүй шүү.
    • Хүүхэд аз жаргалтай өсөн торниход ээж нь тэвчиж, өөрийгөө золиослосон элэг бүтэн амьдралаас, хоёр тусдаа ч гэсэн тайван ээж илүү хэрэгтэй. Аав нь сардаа 2-3 удаа уулзаад эрхлүүлээд, аавын хайраа мэдрүүлээд байхад хангалттай. Архичин хүнтэй цуг амьдарсан охид том болоод архинд орох магадлалтай эр хүн рүү өөрийн мэдэлгүй татагдаад, суудаг бол /жишээ нь би/ хөвгүүд архийг үзэн ядаж байснаа бэрхшээл стрессээ архиар тайлдаг гэсэн ойлголт тархинд нь кодлогдсоноо болж өөрөө бас архи руу хальтрах магадлал өндөр  /нөхөр/. Архичин эцэг эхтэй цуг амьдрахад хүүхэд аавдаа хайртай, гэхдээ архи уусан дүр төрхийг нь үзэн ядна, ингээд хайртай мөртлөө үзэн ядах зөрчилтэй мэдрэмж авдаг нь хүүхдийн хувьд их хэцүү.
    • Хосын сэтгэлзүйчтэй уулзах хэрэгтэй юу? Сална гэдгээ арай зөөлрүүлээд тэгж хэлсэн байгаа гэж асуухад : Нэгэнт шийдсэн бол зөөлөн хэлэх боломжгүй. Одоо ч хэлсэн хэдэн жилийн дараа ч хэлсэн ялгаагүй. Хосын сэтгэлзүйчтэй шууд уулзахад хоёр талаас өөрсдийгөө зөвтгөж бие биенээ буруутгаад хэрүүл болоод дуусдаг, цаг мөнгөний гарз. Эхлээд тус тусдаа сэтгэл засалд яваад хувь хүнийхээ сэтгэлзүйг янзалсны дараа хосоороо орохыг зөвлөдөг.
    • Том шийдвэр гаргахад ашигладаг арга байдаг. Одоогоос 5 жилийн дараах өөрийгөө төсөөл. Салаад 5 жил болсон би ямар харагдаж байна. Салалгүй 5 жил болсон би ямар харагдаж байна. Эндээс бүх юм тодорхой болдог. 
    • Ямар ч сонголт алдаагүй, өөгүй төгс үр дүнг авчрахгүй. Их зовох бага зовохын л ялгаа. Алдлаа гэхэд засах чадвар, ухаан, боломж бүгд чамд байна. Иймд зоригтой бай. Эрүүл бие махбод, саруул ухаан, ажил төрөл, нийгэмд эзлэх байр суурь, санхүүгээ авч явах чадвар, хүмүүстэй харилцах ур дүй бүгд байна. Нас залуу байна. Өөр хүний юу гэж хэлэх, нөхрийн цаашид яахыг биш, өөрийгөө л бод, өөрийгөө л торд. 
    Эмчийн хэлснээс одоогоор санаж байгаа нь иймэрхүү. "Үхмээр байна гэхдээ бас догбугги идмээр байна" шиг яриагаа дуу хураагуурт бичиж авдаг байж уу гэж хэзээ хойно бодов. Надаас залуухан юм байж намайг нас залуу гэсэнд нь. Бас үе үе чи гээд харьцахаар нь баярлаж нтр. Та чи холиод ярьсан л даа тэхдээ учиргүй эгчээ аниа гээд, хөгшин хүн чинь хандахгүй байсанд баярласан. Аргагүй professionalism гэж өөр юм. 


    PS: Психастеник гэж хэн бэ? /сандруу өөртөө эргэлздэг зан/ 
    Дарга нарын хувьд гэвэл психастеник хүмүүс бурхнаас өгсөн бэлэг л гэсэн үг. Тэд ажилдаа үнэнч, шударга, үгүй гэж хэлж чаддаггүй. Ажлын ачааллыг даадаг, ажлаа цаг тухайд нь чанартай сайн биелүүлдэг. Гомдлоо дотроо нууж, хүмүүсийн нүднээс хол очиж уйлж, удаан тэвчин чимээгүй байж байгаад яваад өгдөг хүмүүс. #гэнээ

    15.5.26

    Амьдрал хэмээх марафон

     Уг нь бичмээр санагдаад блог руугаа орж ирэвч ганц үсэг тавих завдалгүй өдөр хоног дуусаад байгаа. Үргэлж л цаг хугацаатай уралдах юм, дандаа би ялагдах юм. Цаг хугацаа гуай нүүрэн дээр, биен дээр ул мөрөө хайр найргүй тамгалж орхичоод, урд гараад хэлээ гарган, чаддын бол гүйц л дээ гэж элэглэх мэт. Яаж ч хурдлаад гүйцэхгүй, ядарлаа гээд зогсож бас болохгүй, янзын уралдаан юмаа даа амьдрал гээч.

    Дээрхийг бас нилээд хэд хоногийн өмнө бичээл хаасан байна. Яг үнэндээ жинхэнэ марафондоо бэлдэх юм сан гээд амжидгүйэ. Сүүлийн үед зөвхөн цаг хугацааны асуудал биш, сэтгэл санаа болон биеийн эрчим хүч барагдаад, цэнэгээ барихаа больсон хуучин загварын утас шиг байна. Дасгалдаа явах нь байтугай энд тэнд ганц хоёр үг бичих, онлайн шоппинг хийх ч тэнхэлгүй болсон мэт, осолдохгүй ажилдаа яваад, хүүхдүүдээ зөөгөөд л өдөр өдрийг барж байна. Ямар нэг юм бодох, шийдэх, хичээх чармайх, асуудлыг давах чадал барагдсан юм шиг. Ажлаас биш амьдралаас burnout болно гэж байхуу. 

    Ингэж явж арай болохгүй санагдаад ирэх долоо хоногт нойргүйдэл, сэтгэл заслын эмнэлэгт цаг авсан. Очоод ярих зүйлсээ энд сийрүүлье гэж бодлоо.

    1. Ажил

    Суугаа ажилтай, хүмүүстэй их харьцдаг, хурган менежер болохоор том жижиг элдэв асуудлыг шийдэх үүрэгтэй. Утас дуугарах, мессенжир ноти, үйлчлүүлэгч орж ирэх гэх мэтэд стресстдэг болсон. Өдөржин баахан ажил санаж, сануулж, зохицуулж, нааш цааш болгодог. Хэлснээ мартдаг, олон үгтэй, ажил гараас нь гардаггүй даргатай. Хоорондоо нийцгүй, барьцдаг цэргүүдтэй.

    2. Гэрт 

    Хүүхдүүдээ өдөр бүр сургуульд нь зөөдөг. Орой аваад хоол унд, гэр орны ажил, гэрийн даалгавар.  Хүүхдүүд хагас бүтэнсайнд спортын дасгалд явдаг. Аргадаж, аргалж явуулах. Би өөрөө 1,3,5 дахад дасгалд амжих ёстой. Амжихын тулд бүхнийг урьдчилан төлөвлөх, зохицуулах.  Хичээгээд байхад гэр заваан, хийх ажлууд овоороостой байгааг харах болгонд өөрийгөө миалах мэдрэмж, стресс. Гэртээ засвар хийх шаардлагатай болсон. Чадахгүй байгаа.

    3. Хүүхдүүд

    Хүү гэрийн даалгавартаа түүртэх. Ангидаа найзгүй гэж гуниглах. Охин хэт боловсруулсан, чихэрлэг хүнс идэх. Ногоонд дургүй. Хүүгийн сургуулийг солих асуудлаар сэтгэлзүйчтэй уулзсан. Хөнгөн хэлбэрийн аутизм гэж дүгнэсэн. Хэт ачаалалтай сургуульд өгснөөс сургуулиас гадуурх үйл ажиллагаанд хамруулж нийгэмшихэд нь анхаар гэсэн. Охиндоо чихрийн хор нөлөө, олон төрлийн хүнс идэх нь эрүүл мэндэд хэрэгтэй тухай ухуулга сурталчилгаа. Ядарсан өдрөө амаар зааварлаж байгаад хүүхдүүдээр хоол хийлгэж эхэлсэн. 

    4.Нөхөр

    Тусдаа амьдраад 3 жил. Архины хамаарал өндөр хэвээр гэж таамаглаж байгаа. 3 жилийн өмнө наркологийн сэтгэлзүйчтэй уулзаад, архинаас гарах зөвлөгөө аваач гэж зөндөө гуйсан. Дараа жил нь монголд ирэхэд нь эмнэлэгт очоод биеэ үзүүлээд шинжилгээ хийлгээч гэж бас зөндөө гуйсан. Амьдарч байгаа газартаа ирээдүйдээ бэлдэх зорилгоор мэргэжлийн ажил хийх, сургуульд нь сураад мэргэжил эзэмшээд ирээч гэж бас ятгасан. Миний хүссэн зүйлс бол:

    • Архинаас гарах
    • Эрүүл мэндээ анхаарах
    • Монголд ирээд ажил хийгээд амьдрах бэлтгэлтэй байх
    Алийг нь ч хийгээгүй. Би хүүгийн сургалтын төлбөр 2 жил авснаас өөрөөр мөнгө санхүүгийн туслалцаа аваагүй. Тийм байхад ямар ч өсөлт дэвшилгүй. Тэгээд миний доторх урам бүрэн хугарсан байх. Намайг өөрийг нь тоохгүй байна, өөрийг нь ир гэхгүй байна, хүчээр гадаад руу цөлсөн байна гэх мэтээр найздаа гоморхсон сурагтай. Ер нь хохирогчийн сэтгэхүйтэй хүн гэж бодогдож байгаа. Ирэхээр нь хосын сэтгэл зүйч рүү очий гэж бодож байна. Яагаад салмаар байгаагаа ойлгуулах зорилгоор. 

    Ирнэ гэсэн сургаар ходоод өвдөж, цээжний тэнд бугларч, хэдэн шөнө хар дарсан. Сэтгэлзүйч дээр очих болсон хамгийн том шалтгаан.

    5. Эрүүл мэнд

    - Нойргүйдэл: Сүүлийн жирэмслэлт, төрөлтөөс хойш (8-9 жилийн өмнөөс) нойронд муудсан. Ялангуяа стресстэй үед. Нөхөр оройтох, дүүгийн гэр бүлийн асуудал гэх мэт шалтгаанаар нойр хулждаг байсан. Сүүлийн 4 жил заримдаа сайжраад, заримдаа муудаад яваад байгаа. Дасгал сунгалт хийх, магни уух гэх мэт аргууд хэсэг хугацаанд үр дүнгээ өгсөн, гэхдээ жаахан гадны нөлөө ороход нойргүй тарчилдаг, тэрнээсээ айдаг болсон. Он гарснаас хойш шөнөдөө заавал 2-3 удаа сэрдэг болсон, сэрээд унтдаг боловч байнга зүүдлэх, тархи амраагүй мэдрэмжтэй. 

    - Perimenopause

    Нойргүйдэх, толгой эргэх нь дааврын өөрчлөлттэй холбоо байгаа байх. Энэ үедээ дааврын эм уухыг буруу гэж байснаа сүүлийн үед уусан нь дээр гэж үздэг болсон юм байна лээ. Мэргэжлийн сайн эмчид очих гээд мэдээж амжаагүйэ. 

    - Булчин

    Балетын дасгал хийгээд 3 жил болж. Нуруу цэх болсон, биеийн ерөнхий хэлбэр бага зэрэг сайжирсан байх. Гэхдээ нурууны доод үеэр өвддөг, булчингууд сул хэвээрээ. Энэ зуныг ашиглаад төмөр өргөж эхлэх гэсэн юм. Нэгэнт цаг, мөнгө зориулж байгаагийнх сайн багштай эхлээд сайн суурьтай болчмоор байна. Сайн багш хайж байгаа шүү. Энэ зарлал юм байнаа ккк. Хооллолтоо анхаарч байгаа, өдөрт уураглаг хүнс түлхүү, нүүрс ус бага идэж байна. 


    Нээрээ сонин статистик. Өнгөрсөн жилүүдэд надруу хандарч, найрах оролдлого хийсэн эрэгтэй хүн 0 /тэг/ тоотой байсан бол, клуб дотор улаан цайм өдөөд гараас хөтлөөд, нүүр илээд, тэвэрч үнсэх гээд байсан эмэгтэй 2, ганцхан удаа санаандгүй тааралдаад пиво ууснаас болж тасралтгүй бичээд, уулзы учры, чи надад таалагддаг, амьдралд гэнэт гарч ирчээд завгүй гэлээ гэж агсан тавьсан эмэгтэй 1 байжээ... Би яагаад эмэгтэй хүнд илүү таалагддаг болсон юм болоо.  Харин би өөрөө эрэгтэй хүнд дуртаймсан. 

    Дээрх эмэгтэйг блок хийнгээ аль дээр үед бичсэн нэг мэссэжийг олов. ФБ дээр танихгүй хүний мэссэж далд байжийдаг юм байна. 30 жилийн өмнө нэгэн герман хүүтэй захидлаар харилцдаг байсан юм. Жинхэнэ гараар бичсэн захиа. Тэр хүү маань уйгагүй хайсаар байгаад намайг олоод бичсэн нь тэр байв. Өөрөө санахгүй болохоос би зөндөө хөөрхөн захиа бичээд, зураг хөргөө явуулж байсан юмсанж. Миний захиануудын зургийг аваад явуулсныг харсан чинь яг л цаг хугацааны машинд суусан мэт. Дэврүүн, гэгээлэг, хөөрхөн охин байжээ би. Зөрүүлээд өөрийнх нь захиаг хайж олно, бас гараар захиа бичээд явуулна гэж амласан боловч мэдээж амжаагүй л байгаа. 

    Хийх ажлаа дуусахад цаана нь хиймээр байгаагаа амжуулах хүч үлдээгүй байх ёстой гуниг. Хурдан энэ үеэ давах сан. 

    18.3.26

    Амар тайван

     Блогоо хаяад уджээ. Бодлын мухарт бол байсан л даа кк. Ер нь бол гадуур тэнэж тэнэж эргээд ирэх гэр минь энд л юм. Threads дотор хэсэг бичдэг байлаа. ChatGPT-тэй бас хэсэг саймшраад сүйд. Аль аль нь гарын дор амархан, хариу реакц нь хурдан гэдгээрээ давуу талтай хэдий ч, блог шиг сэтгэлийн бүр гүн рүү өнгийж, эргэцүүлэн бодуулахгүй, удаан хугацаанд устаж үл арилах "үгэн хөшөө дурсгал" болон үлдэж чадахгүй, тухайн цаг мөчдөө хэсэгхэн зуурын тайвшрал өгөх юм даа. 

    Амьдрал надад өчүүхэн ч амсхийх чөлөө өгөхгүй хэвээрээ. Түр тайвшраад авах л дээдийн заяа байна. Эхнэр гэдэг үүргээ түр хойш тавьчихаар зөндөө ачаа хөнгөрсөн юм байна, үлдсэн хүч чадлаараа олигтойхон ээж, чадвартайхан ажилтан, жаргалтайхан эмэгтэй хүн байх санаатай мачийгаад л байна. 

    Эхнэр

    Сүүлийн 3 жил энэ ажлаас бага багаар хөндийрсөөр, одоо бараг хийхгүй байгаа. Бидний харилцаа яагаад ингэж хөндийрсөн, миний алдаа хэзээ юунд байсан, харуусал гэмшил бүхэн одоо бараг шувтарч байх шиг. Ямар ч байсан өнгөрсөн жилүүдэд харамсахгүйгээр хайрлаж, бүхнээ зориулсан нь үнэн, анхнаасаа буруу сонголт байсан уу, явцын дунд буруу замаар халтирсан уу, одоо аль нь ч ч байсан ялгаагүй гэдгийг ухаарсан. Тэр хүнээс болж шаналах, түгших улам багассаар. Тэр хүн тэндээ өөрийгөө яаж болгож, архиа уужийнуу, бие нь өвджийнүү, ажил төрөл хийжийнүү байнуу надад хамаагүй хаданд чимээгүй. БАРАГ л. Хааяа ярих, бичихдээ хүүхдүүдийн асуудлаар л. Санаж байна гэх мэт үгсийг сонсоогүй мэт чихний хажуугаар өнгөрөөгөөд л. Буцаад ирэхээр нь салах тухай, эсвэл зөвхөн хүүхдүүдийн аав ээж гэсэн утгаар цуг амьдры гэсэн бодол улам лавширч байна. Хазгар хүүхэн хадамсаг гэж, сайн бэр хэвээрээ. Нөхрөөс холдлоо гээд хадмуудтайгаа муудах албагүй гэж боддог, цагтаа тулахаар нөгөө талаас яаж хандахыг бүүмэд. 

    Ээж

    Том охиноо явуулчихаад, хоёр багатайгаа пижигнээд л байна. Боловсрол, хүмүүжил, төлөвшил, бие болоод сэтгэлийн эрүүл мэнд гээд санаа зовох зүйл барагдахгүй. Хүү маань ADHD шинжүүд ажиглагдаад, үнэлгээ хийлгэв. Биш гэж гарсан. Гэхдээ их мартамхай, хайнга. Уурлаж бухимдахаас илүү эвээр, тэвчээртэйгээр анхаарал төвлөрөлтийг нь сайжруулах гээд үзэж байна. Нөгөө талаар их тайван, бүтээлч хүүхэд. Сургууль нь хүүд маань тохирохгүй байгаам шиг санагдаад. Яавал дээр бол гээд бодоостой. Охин бол сэргэлэн, час хийсэн. Чихэрт маш их дуртай, хоол голно. Тас хориод байж болохгүй, амттай хэрнээ биед нь сайн хүнсээр орлуулах, өөрт нь чихэр ихэдвэл ямар хор уршигтайг ойлгуулах гээл мэрийгээстэй. Хагас бүтэнсайнд нэгийг нь фитнесс, нөгөөг нь гимнастикт зөөгөөд л ерөнхийдөө өдөр дуусах байдалтай. Гэр орны ажил бага сага хийлгэж сургах, цуг тоглох цаг гаргах, ном уншуулж дэлгэцээс хол байлгах гээд амжуулмаар ажил зөндөө. Энд нь анхаарахаар тэнд нь доголдоод, тал тал тийшээ самгардаад. Гэхдээ хүүхдүүд маань эрүүл өсөн торниж, жаргалтай инээд нь гэр дүүрэн цалгиж байхыг харах үед боломжийн сайн ээж байж чадаж байгаам бишүү гэсэн найдвар төрдөг дөө. Мэдээж аавыг нь яаж орлох билээ. Байнга аавыгаа ярьдаг байсан нь цөөрсөн. Бага охин аавыгаа илүү гүнзгий санаж үгүйлдэг бололтой байдаг. 

    Ажилтан

    Өөртөө илүү итгэлтэй болоод байгаа нь насных уу, эсвэл дэргэд байсан дэмий хүний нөлөө арилсных уу мэдэхгүй. Би чадахгүй дээ, миний буруу байх дөө гэх хойшоо сууж доошоо малтах хандлага арилаад ур чадвар, инстинкт, потенциалдаа итгэдэг, тэр хэмжээгээрээ хүмүүстэй харилцахдаа нээлттэй, чөлөөтэй, бас тайван болсон. 2 жилийн турш сайн дурын ажил хийж, энэ сард дуусна. Олон нийтийн зөндөө үйл ажиллагаа ЗБ хийв, нэг талаар туршлага хуримтлуулав, нөгөө талаар би чаддаг юм байна гэдгээ нээж авлаа. Өөрийн үнэлгээ дээшлээд байгаа.

    Эмэгтэй хүн

    Жаргалгүй гэрлэлтэнд гацсан байсан эмэгтэй, ганцаараа болоод нөхөн сэргэлт явагдаад байгаам шигээ. Одоо л жинхэнэ эмэгтэй хүн гэдгээ бүрэн мэдэрч амьдарч байх шиг. Дандаа өөрийгөө голдог байсан охин, үргэлж өөрийгөө хойш тавьж бусдыг түрүүлж боддог байсан залуу бүсгүй, ахуй амьдралын ачаандаа түүртээд өөрийгөө мартаж царай алдсан эмэгтэй. Хожуухан боловч одоо л жинхэнэ хүссэн зүйлсээ хийж, өөрийнхөө төлөө шийдэж, өөрийнхөө төлөө зүтгэж, өөртөө үнэнч амьдарч эхэлсэндээ талархаж байна. Амархан сонголт биш юм байна лээ, үүрсэн ачаа их хэвээр, эргэн тойрныхны сонжсон гайхсан хандлага, өмнөх өдрүүдээс үлдсэн шарх, цаг хугацааны эрхээр хувирч өөрчлөгдөж байгаа бие, оюун санаа. Ядрал, цөхрөл, гомдол шаналал бүгд л байгаа. Гэхдээ өмнө нь хүнд тааруулж зохицож өөрийгөө жижигрүүлж, багтааж амьдардаг байснаас өөрийнхөө хүслээр амьдрах хамаагүй сайхан ёоом. 

    Бусад

    За энд бичигдээгүй эгч, охин, найз, гэрийн цэвэрлэгч нтр гэсэн үүрэг хариуцлага ер нь нилээд орхигдсон тал байгаа. 

    • 2 дүүтэйгээ холбоотой, гэхдээ учиргүй амьдралд нь оролцож өөрийгөө ч тэднийгээ ч хүндрүүлэхгүй гэсэн зарчимтай болсон. 
    • Ээж аав хоёр маань "биеэ даасан" сүрхий хүмүүс дээ. Нэг нь бэлэвсэрч хоцорсон, нөгөө нь нөхөргүй шахам, гуравдах нь хаа хол дэлхийн нөгөө бөөрөнд амьдрах гурван охиндоо их санаа зовдог байх. Ээж сурсан зангаараа үе үе зааварлах гээд ороод ирнээ, тэгэнгүүт хамгаалалтын байрлал аваад ээж минь таны амьдрал таныхаар миний амьдрал минийхээр, бусдаараа бууз хуушуур байя тэхүү гээд ил далд утгатай хэлчихээр ойлгоод байх шиг байдын. 
    • Найзууд гээд олон хүн байгаагүй, үлдсэн цөөхөнтэйгээ уулзаж учрах завгүй. Найз учраас ингэх тэгэх ёстой гэж хүчлэх, өөрийгөө албадах дургүй болж. Үнэхээр цаанаасаа ундарсан сэтгэлээ бол тултал цацаад, тийм сэтгэл мэдрэгдэхгүй бол үгүй гэж хэлэхдээ санаа зовоод өөрийгөө зэмлээд байхгүй болсон. 
    • Гэр цэвэрлэх асуудлаа шийдчүүл амьдрал ер нь жигдрэх юмандаа. Асуудалгүй амьдрал гэж байхгүй гэж өөрийгөө тайвшруулаал :)


    25.7.25

    Хүчирхэг, дайчин...

     


    Миний амьдралын түүх, тулгарч буй асуудалтай 80-90% таарсан санагдаад хэрэг болгон орчуулав. 


    https://www.facebook.com/share/p/1V8Amqk55h/



    Гэр бүл дотроо эцэг хүний үүрэг роль бодит биш, аав нь үзэгдэдгүй, сонсогдодгүй, эрх мэдэлгүй нөхцөл байдлыг харж мэдэрч өссөн эмэгтэйн дотор гүн гүнзгий шарх байдаг. Аавынх нь сэтгэл санаа болоод эрч хүчний орон зай дутмаг байсан охинд эрэгтэй хүн бол сул дорой, найдваргүй эсвэл осолтой хүмүүс гэсэн ойлголттой өсдөг. 

     

    Аав нь гэр бүлийнхээ төлөө тэмцдэггүй, эсвэл хайр энэрэл, хүч чадлаараа гэр бүлээ удирдан залдаггүй байсан бол, охин нь эр хүний нөмөр нөөлөг, түшиг тулгуур, аюулгүй тав тухтай байдлыг мэдрэхгүй өсдөг. Үүнээс болж охин дотроо чимээгүйхэн зөрчилдөөнтэй амьдардаг. Далд ухамсартаа охин өөрөө өөрийгөө хамгаалах, өөрийн хэрэгцээгээ хангах, өөрийгөө залж удирдах ёстой гэж ойлгодог, яагаад гэвэл эр хүн тэгж чадаагүй учраас.


    Охин том болоод аав шигээ хүнийг хайж олно. Идэвхгүй, шийдвэргүй, сэтгэл зүрхээрээ холбогдох чадваргүй, эсвэл зүгээр чимээгүйхэн бусдад бүхнээ даатгасан эрчүүд. Эдгээр эрчүүд удирдаж манлайлахгүй, хамгаалахгүй, орон зайгаа хадгалахгүй. Өөрийн мэдэлгүйгээр охин хамгаалагч, шийдвэр гаргагч, гэр бүлээ тэжээгч болж хувирдаг. Охин амьд үлдэхийн тулд эрэгтэйлэг болно. Гэвч энэ бол хүчтэй байдал биш, энэ бол сэтгэлийн шарх.


    Үүрэг хариуцлагыг өөртөө авах нь эхэндээ хүчирхэгжих шат мэт санагдах боловч, цагийн уртад, охин/бүсгүй дэндүү их цуцаж ядарна. Яагаад гэвэл сэтгэл зүрх нь амрахыг, найдаж итгэхийг, зөөлөн байхыг хүсч байгаа - гэвч яаж гэдгээ мэдэхгүй. Үүрсэн ачаагаа мөрөн дээрээсээ буулгаж болохгүйм шиг санагдана, өөрөө бүхнийг хариуцаж, бүхнийг зохицуулсаар ирсэн болохоор...


    Бүсгүй ажил төрөлдөө гялалзаж, гэр бүлээ асран халамжилж, хүчирхэг бие даасан хүн болсон, гэвч түүний дотор тусламж хэрэгтэй эцэж туйлдсан бяцхан охин бий. Эр хүнд итгэж найдаж, хамгаалуулах, аюулгүй мэдрэмж авахыг хүсч байгаа, гэвч тийм эр хүн бий гэдэгт бүсгүй итгэж чадахгүй. 


    Энэ дотоод зөрчил нь харилцааны динамик, тэнцвэртэй байдлыг алдагдуулна. Сэтгэл санааны таталцал, эрэгтэйлэг ба эмэгтэйлэг энергийн гэгээн зохицол гэж алга. Хосын харилцаанд эмэгтэй нь эх хүний, зохицуулагчийн үүрэг гүйцэтгэж, эрэгтэй нь идэвхгүй оролцогч болж хувирна. Тэд хоёулаа сэтгэл дундуур, бие биедээ үнэлэгдээгүй мэдрэмжтэй. 


    Эмэгтэйн эрэгтэйлэг байдлаар бүтсэн цамхаг түүний хувьд шорон болж хувирна. Тэр уйлахгүй, тэр тусламж хүсэхгүй. Тэр хайр энэрэлд сэтгэл нь зөөлрөхгүй. Яагаад гэвэл эмэгтэй өөрөө л чанга, хүчирхэг байхгүй бол түүний амьдрал нуран унах байх гэж айдаг, яг л бага байхдаа харж өссөнөөр.


    Эцгээс үүдэлтэй сэтгэлийн шархыг эдгээх нь маш чухал. Эцгийг нь буруутгах биш, эмэгтэйн үүрч яваа хүнд ачааг ойлгох. Түүнд дутуу бүхний төлөө гашуудах. Гэрт орж эм, гадаа гарч эр болох ёстой гэх бодлоос нь чөлөөлөх. 

    Би бүхнийг ганцаараа болгохоос залхаж байна гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх. Би эмзэг, хүчгүй байлаа гээд айж түгшихгүй байх. Өөрийн болоод бусдын доторх эрүүл зөв эрэгтэйлэг энергид итгэж эхлэх. Эндээс л эдгэрэл эхэлнэ.

    Ингэж байж жинхэнэ эрэгтэйлэг эр хүнтэй учирна. Агшиж жижгэрдэггүй эр хүн. Эмэгтэйн зүрх сэтгэлийг хүндэтгэж хайрлах эр хүн. Захиран тушааж биш зориулан хайрлаж удирдан залах эр хүн.  Ингэж байж эмэгтэй өөрийн амар амгаланг олно. 


    Манай аав залхуу, сул дорой эр хүн байгаагүй. Гэр бүлийнхээ төлөө цуцалтгүй ажилладаг, дуртай ажлаасаа татгалзаж золиос гаргаж байсан. Гэхдээ гэр бүл дотор хүчний тэнцвэргүй байдал байсан, ээж бүхнийг гартаа авсан, бүхнийг шийддэг, аав их дотогшоо, эрүүл үедээ бараг үг дуугардаггүй байлаа. Уусан үедээ л өөрийн хэлэх гэснээ цутган гаргадаг байсын болуу даа. Ээж уур нь хүрэхээрээ "аавыгаа дуурайсан дотуур тамиртай", "эдний талын эмэгтэйчүүд ажилгүй, анхиагүй, чи яг тийм", "эмэгтэй дүү нар нь эрэгтэй хүнд тоогддоггүй, чи бас тэгэх вий дээ" гэх мэтчилэн аавыгаа дуурайх бол муу, аавын талын генийг авсан бол муу юм гэсэн утгатай үг их хэлдэг байсан. Би ч айлын том охин болохоор ер нь бүх юм аав талдаа. Тэгсэн хэрнээ "40 гараад л намайг дуурайгаад таргална даа" гэж их хэлдэг байсан. Би албаар зөрж, таргалахгүйг хичээдэг нь ээжийн үгийг худлаа гэдгийг батлах гэсэн дуугүй тэмцэл шахуу. 

    Товчхондоо, гэр бүлийн динамик ээж рүү нилээд хэлтийсэн, энэ бүхнийг мэдэрч өссөн би, хүмүүсээс дандаа хүчирхэг, дайчин гэсэн үг сонсдог эмэгтэй болсон. Уг нь хүссэндээ ийм болоогүй, ийм болох амбицтай ч байгаагүй. Зүгээр л тулгарсан асуудал бүрийг шүүрч аваад шийддэг байсны л үр дүн. Би нөхөртөө бүрэн итгэл найдвар хүлээлгээгүй, чадахгүй байх гэж боддог байсан, нөхрийн зүгээс биеэ дайчлаагүй, миний ард нуугдах хандлагатай, би хүлээж ядаад өөрөө шийдээд, хариуцаад, үүрээд явчдаг байсны аль нь дийлэнх юм бол мэдэхгүй. Гэхдээ ээж шигээ токсик байхгүйг үргэлж хичээдэг байсан уг нь. Санаснаар болсонгүй, нөхөр архинд автаж, би ядарч цуцаж. 

    Юунаас болсноо мэдлээ гээд бүх юм гэнэт сайн сайхан болохгүй ч, яагаад гэдгийн хариулт бас нэг дэвшил байх даа. Одоо цаашдаа яаж аз жаргалтай эмэгтэй болох, үр хүүхэддээ энэ байдлыг өвлүүлэхгүйн тулд яах ёстойгоо бодох хэрэгтэй байна даа. 

    23.7.25

    Өөрийгөө хайрлах нь

     Таг байж байснаа, өдөрт 2 пост оруулж цоорох юм биш байгаа?

    Драфтанд мөнхөрч магадгүй ч гэсэн эхлүүлээдхий.

    Өөрийгөө хайрлах тухай бүгд ярьдаг, бусдаас хайр хүлээх биш, өөрөөрөө сэтгэл хангалуун, дүүрэн байх тухай. ОК, тэгээд яаж өөрийгөө хайрлах юм? Энд хайрын 5 хэл гэсэн ойлголт гарч ирнэ.

    1. Утга учиртай цагийг цуг өнгөрөөх

    2. Бэлэг сэлт өгөх

    3. Магтаал, урамшуулал хэлэх

    4. Халамж анхаарал үзүүлэх, туслах, дэмжих

    5. Бие махбодийн холбоо, үнсэлцэх, тэврэлдэх, илж таалах, секс гэх мэт

    Хүн бүр эдгээрт дуртай нь ойлгомжтой, гэхдээ, зарим нь үнэмлэхүй илүү, зарим нь харьцангуй бага байдгийм шиг бган. Өөрийнхөө хайрын хэлийг олж авах, мэддэг байх чухал, тэгж байж тэр хэлээрээ өөрийгөө хайрлана шүү дээ. Яаж мэдэх вэ? Бусад хүний чамд зориулж хийсэн үйлдэл, хэлсэн үг, хандлага зэрэгт алинд нь чи хамгийн их уярч, баярлаж, сэтгэл хөдөлж байсан бэ, алинаас нь болоод чи түүнд улам их татагдаж байсан бэ? гэдгийг ажиглах ёстойн байна. Мөн эсрэгээрээ, дотны хүнээсээ юуг хүлээгээд, тэр нь биелэхгүй байснаас болж гомдож, уурлаж байснаа бас бодох. 

    Миний хувьд 

    1. Надтай цуг цагийг өнгөрөөхөд хамгийн ихээр баярладаг. Шинэ мэдрэмжүүдийг цуг мэдэрч, хуваалцаж, хамт инээж, хамт ядарч, хамт нэгэн зорилгын төлөө зүтгэх миний хувьд хамгийн их утга учиртай, чухал зүйл. Цаг хугацаа гэдэг хязгаартай, эргэж олдохгүй үнэт баялаг, үүнийгээ надтай цуг өнгөрөөж, надад зориулж байна гэдэг бол дээд зэргийн тансаг бэлэг, юугаар ч орлууламгүй хайр хүндлэл гэж бодогдоод байдын. Гэхдээ зүгээр нэг бие нь цуг байх биш, оюун санааны хувьд present байхыг хэлээд байгаашдээ. Бие нь хол байлаа ч надтай холбоотой байдаг, ярьдаг, бичдэг, миний хэлснийг санадаг, надад амласнаа биелүүлдэг гэх мэтийг бас энд хамааруулж болно. 

    2. Бэлэг сэлт авахдаа сайнгүй, өртэй санагдаад байдаг. Харин өөрөө өгөх, хүнийг баярлуулах дуртай. Баярласан, хайрласан сэтгэлээ, анхаарал халамжаа хүнд ямар нэг зүйл өгч илэрхийлдэг.

    3. Магтаал сонсохоороо төдийлөн итгэдэггүй. Ялангуяа гадаад төрхийн талаар. Өөрийнхөө гадаад төрхөнд итгэлгүй. Бусдын сайн талыг түрүүлж хардаг, гэхдээ дотроо бодоод л өнгөрдөг байсан, одоо шууд хэлээд магтаад явахыг боддог. 

    4. Нээх халамжилж чаддаггүй байх. Намайг халамжлахад ч бас тийм дуртай биш. Тэхээр энэ бол миний хэл биш. Гэхдээ чадлаараа хичээдэг ээ. Цаанаасаа тусалмаар, дэмжмээр санагдсан хүндээ тултал тусалдаг. Өөрөө болохоор хүнээр туслуулах дургүй.

    5. Сексээс илүү үнсэлцэх. Хөтлөлцөх, тэврүүлэх. 

    Ингээд дүгнээд бодохоор миний хайрын хэл бол "цагийг цуг өнгөрөөх" юм байна. Өөрийгөө энэ хэлээр хайрлана гэхээр, цаг заваа өөртөө зориулах, юу хүссэнээ хийх, ганцаараа байхдаа өөрийгөө сонсох, ойлгох, өөртөө зөөлөн хандах гэх мэт юм болуу? Дандаа завгүй байдаг хэрнээ жоохон цаг гарангуут тэрийгээ өөр хэн нэгэнд зориулах гээд төлөвлөөд, хэн нэгэнд зориулж чадахгүй бол гэмшээд байдгаа анзаарсан. Уг нь нэг үеэ бодвол дасгал хийх, хэлээ давтах гэх мэт цагийг яаж ийгээд гаргаал байгаан. Тэхдээ тэр цагийг гаргахын тулд бусад ажлаа амжуулах гэж биеэ улам ядраадаг тал бий. 

    Бусад хэлээр бас өөрийгөө хайрлая л даа. Өөртөө бэлэг өгч, өөрийгөө магтаж (хэдий инээдтэй, cringe санагдаад байгаа ч гсн), өөрийгөө бөөцийлж, өөртэйгээ үнсэлцэж???? хахаха за 5 дах хэл бол заавал өөр хүн хэрэгтэйн байна. Хүүхдүүдтэйгээ хангалттай тэврэлдэж эрхэлдэг л дээ. 

    Өөр хүнийг (романтик хос) хайрлах гэж, түүнд зориулах гэж хүсдэг бүхнээ л өөртөө зориулаад байх ёстой байж магадгүй. Тэр хүнд зориулсан бүхэн эргээд надад ирнэ гэж андуурч эндүүрч явснаа цэглээд, зүгээр л өөртөө яг тийм хүн нь байя. Ухаантай шүү (хаха ингээд эхлэх нь зөв биздээ) 

    One Art (One poem)

     Ойрд шүлэг яруу найраг нүдэнд өртдөг болоод байна. Өмнө нь огт анзаарч байгаагүй газраас нуугдсан эрдэнэ мэт үгс гэнэт харагдаад. "In ...