16.11.26

One Art (One poem)

 Ойрд шүлэг яруу найраг нүдэнд өртдөг болоод байна. Өмнө нь огт анзаарч байгаагүй газраас нуугдсан эрдэнэ мэт үгс гэнэт харагдаад. "In her shoes" гээд 2005 оны киног Cameron Diaz-ын гоё хөлнөөс болж үзээд, Toni Collette-д дуртай гэдгээ илрүүлээд, намайг төрж байхад нас барсан америкийн яруу найрагч Elizabeth Bishop-ын One Art гэдэг шүлэгтэй танилцав. Villanelle буюу  хатуу дэг жаяг, хэмнэл бүхий 6 бадаг, 19 мөрөөс бүрддэг яруу найргийн онцгой хэлбэрээр бичигдсэн. Энэ төрөл нь XVI зууны үед Францад анх үүссэн бөгөөд дахилт мөрүүдийн давтамжаараа уншигчид гүн сэтгэгдэл төрүүлдэг онцлогтой гэнэ. 


The art of losing isn’t hard to master;
so many things seem filled with the intent
to be lost that their loss is no disaster.

Lose something every day. Accept the fluster
of lost door keys, the hour badly spent.
The art of losing isn’t hard to master.

Then practice losing farther, losing faster:
places, and names, and where it was you meant
to travel. None of these will bring disaster.

I lost my mother’s watch. And look! my last, or
next-to-last, of three loved houses went.
The art of losing isn’t hard to master.

I lost two cities, lovely ones. And, vaster,
some realms I owned, two rivers, a continent.
I miss them, but it wasn’t a disaster.

—Even losing you (the joking voice, a gesture
I love) I shan’t have lied. It’s evident
the art of losing’s not too hard to master
though it may look like (Write it!) like disaster.

Сүүл холболт, давталтыг нь анзаарвал их сонирхолтой. Утга агуулга нь маш энгийн юм шиг. Тэгсэн хэрнээ өнөө л хүлцэх, тэвчих, тавьж явуулах гүн ухааныг өгүүлээд байх шиг. Пирамид шиг байгаа, эхэндээ жижиг сажиг зүйлсийг алдах тухай, тэгээд томроод илүү үнэ цэнтэй, өргөн уудам зүйлс. Хамгийн сүүлд хайртай хүнээ алдахад мэдрэх өвдөлт, хэцүү бишээ гэж байгаа нь маш хэцүү байгааг илтгэх шиг. Уншаад, ойлгоод, орчуулах гэж оролдохдоо би өөрөө цуг өвдөөд, бас тайвшраад. Үнэхээр гайхалтай шүлэг.

상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다
많은 것들이 언젠가는 상실될 의도로 채워진 듯하니
그것들을 잃는다고 재앙은 아니다


날마다 무엇인가를 잃어버릴 것, 문 열쇠를 잃은
당혹감, 무의미하게 허비한 시간들을 받아들일 것
상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다


그리고 더 많이 잃고, 더 빨리 잃는 연습을 할 것
장소들, 이름들, 여행하려고 했던 곳들
그것들을 잃는다고 큰 불행이 오지는 않는다


나는 어머니의 시계를 잃어버렸고, 보라, 내가 사랑했던
세 집 중 마지막 집, 아니 마지막에서 두 번째 집도 사라졌다
상실의 기술을 익히기는 어렵지 않다


두 도시도 잃었다, 멋진 도시들과 내가 소유했던
더 넓은 영토들을, 두 개의 강과 하나의 대륙을
그것들이 그립긴 하지만, 그렇다고 재앙은 아니었다


설령 당신을 잃는다 해도(농담하던 목소리와
내가 사랑하는 몸짓을) 나는 거짓말을 해서는 안 되리라
상실의 기술은 분명 그다지 어렵지 않다
그것이 당장은 불행이라고(그렇게 쓰라!) 여겨질지라도

- 엘리자베스 비숍 <한 가지 기술> (류시화 옮김)


Солонгос орчуулга нь хэд хэдэн янз байна. Давталт болон утгыг нь буулгаад, толгой сүүл холбосон юм бол алга. Угаасаа солонгос шүлгэнд тийм ойлголт огт байдаггүй бололтой. Рю Шихуа гэдэг яруу найрагчийн орчуулгыг сонгож оруулав, нэр нь танил санагдаад ккк.


Орхих чадварыг эзэмшихэд хэцүү биш юм.
Олон зүйлс хэзээ нэгэн цагт хаягдах зориулалтаар дүүрсэн мэт
Орхиж явлаа гээд гай зовлон ирэхгүй.

Өдөр бүр ямар нэг юмыг орхих, хаалганы түлхүүр гээлээ,
гэж бачимдалгүй, цагийг дэмий гарзадлаа гэж сандралгүй
Өнгөрөөх чадварыг эзэмшихэд ярвигтай биш юм.

Улам ихийг алдаж, бүр хурдан орхиж сурах
Орон зай, нэрс, аялахаар бодсон газрууд
Үлдээж орхилоо гээд үлэмж зовлон учрахгүй.

Ээжийнхээ цагийг үгүй хийсэн. Хар даа, хамгийн ээнэгшсэн
гурван орон гэрийн сүүлч, бишээ түүний удаах нь алга болсон.
Үрэх чадварыг эзэмшихэд төвөгтэй биш юм.

Хоёр ч хотыг алдсан, ганган хотууд. Цаашлаад,
өргөн уудам нутаг, хос гол мөрөн, нэг тив.
Үгүйлдэг л юм, гэхдээ гамшиг зовлон байгаагүй.

Тэр байтугай чамайг алдахад (хошигнонгуй хоолой
хайр хүрэм хөдөлгөөнийг чинь) худлаа хэлж болохгүй байх.
Хагацах чадвар үнэндээ тийм ч хэцүү биш юм.
Хэдий гашуун зовлон шиг (Бичээрэй!) санагдаж байлаа ч гэсэн.

Хатуу дэг жаяг, толгой сүүл холболтыг дагаж чадсангүй, гэхдээ мөр бадгийн тоо, давталтыг ёсоор, бас утгыг аль болох хэвээр буулгах гэж оролдов. Ажлын цагаар өөрийгөө зугаацуулж байгаадаа гэмшивч, услах, цэнэгдэх зүйл хааяа хийхэд яадын гэж гэмээ цагаатгав. 


Дээхнэ ФБ дээрээ оруулж байсан ExhaustionTunnel буюу туйлдлын юүлүүрийн тухай copy paste. Нямсамбуу багшийн хичээл дээрээс сурч авсан онол. 

🌪 Туйлдалтын юүлүүрийн онол гэж юу вэ?

Энэхүү онол нь хүн стресстэй эсвэл маш завгүй болох үедээ хамгийн түрүүнд өөрт нь баяр баясгалан, эрчим хүч өгдөг "заавал хийх албагүй" мэт санагддаг зүйлсийг (өөрийгөө услах үйлдлүүдийг) амьдралаас бүрмөсөн хасаж эхэлдэг сэтгэл зүйн зүй тогтлыг юүлүүрээр дүрслэн харуулдаг.

Юүлүүрийн дээрээс доошоо унах процесс дараах шатлалаар явагддаг:

- Юүлүүрийн амсар (Тэнцвэртэй амьдрал): Амьдрал тэнцвэртэй, та ажил, үүрэг хариуцлагаа ч хийдэг, хажуугаар нь найзуудтайгаа уулзах, дуртай номоо унших, дасгал хийх, зүгээр л юу ч хийхгүй амрах зэргээр өөрийгөө "услах" цаг гаргадаг. Амьдрал уудам, баялаг байна.

- Юүлүүрийн дунд хэсэг (Амьдрал нарийсах үе): Ажил эсвэл амьдралын ачаалал ихсэж, стресс нэмэгдэх үед хүн "Надад одоо ном уншиж, найзуудтайгаа уулзах зав алга. Үүнийг дараа болъё, одоо зөвхөн чухал ажлаа л амжуулъя" гэж бодно. Яг энэ үед өөрийгөө услах, цэнэглэх үйлдлүүдээ "нэмэлт, сонголтоор хийх зүйл" гэж андууран хамгийн түрүүнд хасчихдаг. Юүлүүрийн амсар нарийсэж эхэлнэ.

- Юүлүүрийн ёроол (Туйлдал ба Хана мөргөх): Цэнэглэх зүйлс үгүй болсон тул амьдралд зөвхөн "энерги сордог" үүрэг хариуцлагууд л үлдэнэ. Улмаар хүн улам их ядарч, нойргүйдэж, баяр баясгалангүй болон юүлүүрийн хамгийн нарийн үзүүр буюу сэтгэл зүйн туйлдал (Burnout), цаашлаад депресст ордог. Үүнийг Мари Осберг "Хана мөргөх" эсвэл "Хязгааргүй амьдрах" (ямар ч энерги нөөцгүй болох) гэж нэрлэсэн.

💧 Өөрийгөө услахын ач холбогдол (Nourishing vs Depleting)
Энэ онолыг амьдралд хэрэгжүүлэхдээ сэтгэл зүйчид өдөр тутмын үйлдлүүдийг хоёр ангилахыг зөвлөдөг:

- Энерги сорогч үйлдлүүд (Depleting): Танаас хүч чадал, анхаарал шаарддаг ажлууд, гэр орны ажил, хариуцлагууд.
- Энерги өгөгч / Услах үйлдлүүд (Nourishing): Танд ямар ч ашиг тус өгөхгүй байсан ч хамаагүй зөвхөн сэтгэлийг тань сэргээдэг зүйлс (жишээ нь: дуртай дуугаа сонсох, халуун усанд орох, цэцэг услах, зүгээр л цонхоор харах).--> Шүлэг орчуулах :)

Онолын гол сануулга: Стресстэй үед хүмүүс "Услах" үйлдлүүдийг тансаглал гэж үзээд хасчихдаг боловч үнэндээ стресс ихсэх тусам өөрийгөө услах үйлдлийг бүр илүү ихээр, зориуд захиалгаар хийх ёстой байдаг. Тэгж байж юүлүүрийн амсар уудам хэвээр үлдэж, туйлдахаас аврагдана.

Бизнес, сэтгэл зүйн сургалтуудад үүнийг Марк Уильямс, Дэнни Пэнмэн нарын Mindfulness бүтээлээр дамжуулан хүмүүст их хүргэсэн байдаг.

12.11.26

November

 Өнөөдрийн амьсгалсан шүлэг. Hermann Hesse-ийн November.

Alles will sich nun verhüllen und entfärben
Nebeltage brüten Angst und Sorgen
Nach der Nacht voll Sturm klirrt Eis am Morgen
Abschied weint, die Welt ist voll von Sterben.
Sterben lern auch du und dich ergeben
Sterbenkönnen ist ein heiliges Wissen
Sei bereit zum Tod- und hingerissen
Wirst du eingehen zu erhöhtem Leben.

Германаар ойлгохгүй болохоороо мэддэг хэлнүүд рүүгээ орчуулсан хувилбарыг нь уншив. 

All is closing, losing colour. Days of fog bring fear and worry, Stormy night, sharp ice tomorrow, Dying world, take leave in sorrow.
Learn to die, to be surrendered. How to die is hallowed knowledge. Be prepared: when life is ended, Know that heightened life is entered. 

Translation: Copyright © Timothy Adès  

Англи хэл германтай адилхан төгсгөлөөр нь rhyme хийгээд. 

만물은 이제 몸을 가리고 퇴색하려 한다. 안개 낀 날들이 불안과 근심을 품고 있다. 폭풍의 밤이 지나 아침이 오면 얼음의 소리가 들린다. 세계는 이별을 슬퍼하고 죽음으로 가득 차 있다. 그대 역시 죽는 것과 몸을 맡기는 것을 배우라. 죽음을 아는 것은 성스러운 지혜이니. 죽음을 준비하라― 그러면 죽음에 끌려가도 그대는 더 높은 삶으로 들어가리라 

            #번역가_홍성광

Манай солонгос хэл мөр холбохгүйгээр шүлэг болчихдог нь амар юм шиг.

Шүлгийг оруулсан хүний тайлбар: 


Х.Хессе энэхүү шүлгэндээ 11 сарын зиврүүн, хүйтэн, манан татсан саарал өдрүүдийн тухай хүүрнэж буй мэт боловч яг үнэндээ хүний амьдралын мөн чанарыг л илэрхийлэхийг зорьжээ. Улиран одож буй бүхэн хэдий гунигтай авч хуучнаа гөвж, өнгөрснөө үдэн явуулах нь амьдралд тохиох шинэхэн учрал, шинэхэн орон зайг бий болгодог увидастай. Тиймээс энэхүү шүлэг нь уй гашуудлын бус харин ч эерэг мэдрэмжийн тухай өгүүлсэн гэхэд болно.
Залуу нас, гоо үзэсгэлэн, баяр баясал, зовлон зүдгүүр хэмээ нь бүгд түр зуурынх. Амьдралд хүрэлцэн ирэх өөрчлөлтийг хатуу ч гэсэн найрсгаар хүлээн зөвшөөрч, хагацаж, орхиж, үдэж сурахыг зөвлөж буй мэт.
Үхэл гэдэг төгсгөл биш юм, ялагдал гэдэг нь дуусгавар биш юм. Харин нэгэн шинэ эхлэлийн, шинэхэн алхмын үүд ажгуу. Тиймээс энэ 11 сарын хүйтэн, саарал хөрсний доор шинэхэн амьдрал ахин нахиалахаа хүлээн байгааг, нүдэнд харагдаж буй бүхэн туйлын үнэн биш гэдгийг, өөрчлөлтийг зоригтойгоор эхлүүлж сурахыг зөвлөх тухай л…

Хумигдан хаагдаж, хагдран гундах улирал
Харанхуй манан дундуур түгшүүр зовинол тэнүүчлэнэ. 
Хахир шуурган шөнө, хяхтнах мөсөн өглөө 
Хагацлаар шаналж, үхэлд автах хорвоо.

Мөнх бустай эвлэрч, тавьж явуулахад суралц. 
Мөхөл ирэхийг ойлгох нь өөрөө гэгээн ухаарал 
Төгсгөлийн мөчдөө бэлд - цаг нь ирж гэмээ нь 
Төгс төгөлдөр оршихуй өөд дөхөх зам буйзаа.

Үгийн сонголт аль болох хатуу ширүүн, 11 сар шиг хүйтэн байхаар, утга нь эх шүлэгтэйгээ ойролцоо буухаар, бас товч цөөн үгээр илэрхийлэх гэж оролдов. Нэг тийм урссан, яруу болж чадсангүй. Өнөөдөртөө ингээд орхихоос. Ажлын хажуугаар онгодоо дуудаад, ширээн доогуураа уяж суулгаад, орчуулах чинь алаан юм байнөө. 

Солонгос орчуулгыг нь хайж яваад 40-өөд насны сүүлийн жилүүд хүний насаар бол намрын эхэн үү сүүл үү? гэж асуусан байхтай таарав. 10 сарын эхээр навчис модондоо дөнгөж шарлачихсан, зарим хэсгээрээ бүр ногоон өнгөтэй холилдсон байхыг анзаарч бснаа санав. Ирэх хоёр жил яг тэр модны навчис шиг гэж хувьдаа төсөөлнө. Цэлмэг хөх тэнгэрийн суурин дээр баялаг, шаргал, үзэсгэлэнтэй  өнгөөр гэрэлтэн шаагиж байсан тэр навчис шиг. Хүчтэй салхинд мөчрөөсөө сулран газар асгарах нь хүртэл дуу алдам гоо. Үнэр нь зуны сэнгэнэсэн, амьд, эрч хүчийг агуулсан хэвээрээ. Яг тийм навчис шиг байх болтугай, 40-өөд насны сүүлийн 2 жил минь.

Тэгээд 50-ын босго давсны дараа ямар навчтай өөрийгөө зүйрлэж баясахаа шийдэмз ккк. Залуу нас, намар хоёртой, бүтэлгүй амьдрал, болохгүй харилцаа бүхэнтэй хагацал үйлдээд, хүлээн зөвшөөрөөд, эвлэрээд, дараагийн үе шат руугаа ахин дэвших болноо. 

9.11.26

That time of the year

 Байдаг л нэгэн андад төрсөн өдрийн мэнд хүргэеэээ!!!

Жил бүр миний төрсөн өдрийг марталгүй мэнд хүргэдэг цөөхөн хүний нэг. Залуу байхад олон хүн мэнд хүргэхэд онгирч хөөрцөглөмөөр санагддаг байж, тэгээд яваандаа үнэхээр санаад мэнд хүргэсэн хүн биш бол худлаа санагдаад төрсөн өдрөө ил тавихаа больсон. Зарим хүн хэлээд, сануулаад, битүүхэн харуулдаад байхад огт санадаггүй. Тэгэхэд байдаг л нэгэн жил алгасалгүй, бараг өөрөө мартсан байхад мэнд хүргэдийн. Тэгсэн мөртлөө би өөрийнх нь төрсөн өдрийг бас дандаа мартаж байсөөн. Энэ жил ямар овоо сэргэг дээрээ тавиад санаснаа мэдэхгүй. Санасан дээрээ бүр пост оруулж ёслол төгөлдөр баяр хүргэеэээ :)



Өнөөдөржин энэ дууг сонсож байна. Эхний ноотыг нь сонсоод л дурласан. Заза худлаа онгирсын, ноот моотоор нь ялгаж сонсож мэдэхгүй, гэхдээ үнэхээр ая нь шууд таалагдсан. Тэгээд үгийг нь барьж авах гсн ерөөсөө ойлгодоггүй. Уур амьсгал, vibe нь мэдрэгдээд байгаа хэрнээ. Нилээд ухаж төнхөж байж, ХОУ-наас асууж байж ойлголоо. ХОУ-ны орчуулга сэтгэлд арай л хүрсэнгүй, өөрөө хам хум буулгав. Хоёр хүн бие биедээ татагдсан хэвээр боловч хүсэл, айдас, эргэлзээ нь нэгэн зэрэг оршиж буй харилцааны тухай дуу юм гэнэ шүү. Оркестра хөгжим бас гайхалтай.


Tell me your fears

I've turned back the clocks, it's that time of year

If we stay the course, we could get it right

But I'm not devoid of an appetite

And everything seems to be coming up roses

But I'm scared if we're both right

Does that mean we're not aligned?


Айдсаа надтай хуваалцаач,

Цагийн зүүг ухрааж,жихүүн улирал иржээ

Аясаар цуг үлдвэл, бид бүхнийг давна, гэвч

Амтлах сэрэл мэдрэмжээсээ ангижирч чадаагүй л явна.

Үлгэрийн мэт төгс харагдах амьдрал

Үзэсгэлэнт сарнайн өргөснөөс өөрцгүй

Чи бидэн хоёулаа буруугүй бол

Чиглэх гарц нь биднийг салгахын биш байгаа?



[Chorus]

Just for tonight, let's go hangover chasing

And I'll talk your ear off about why it's safe

As I fumble my words and fall flat on my face through the truth

Just say the word and we'll take up the test

Where we flirt with the bad ones and skip all the rest

But we see out the night with your head on my chest, me and you


Ядаж энэ үдэш, зөрүү бүхнээ мартая л даа

Янаг минь бүх юм зүгээрээ гэж би шивнэе

Чин үнэний өмнө хэл минь ээдэрч, үг минь бүдрээд байна.


Чи минь зөвшөөрвөл хоёул сорилыг туулъя

Хориотой галаар наадаж, хорвоогийн жамыг алгасъя

Харин хамгийн сүүлд хоёулхнаа л үлдэнэ шүү

Хонгор минь чи цээжийг минь дэрлээд...

Хоёулаа л үлдэе, зөвхөн чи бид хоёр...


Now I see your tears on account of my wants, and now it appears

That I'm feeling guilty and worried, dear

That you think that I might not want you here

Does all of this seem to be bringing us closer

Or am I back-seating your life

Judging while you drive?


Гэмт бодлоос минь болж чиний нүд нулимсаар дүүрчээ

Гэмшил, зовинол, харуусал надаар дүүрэн, хонгор минь

Өөрт чинь хайргүй болсон гэж бодох вий гэхээс айна

Үнэндээ энэ бүхэн биднийг ойртуулах уу эсвэл холдуулах уу?

Шийдэмгий байж, жолоог авахгүй мөртлөө

Ширүүлэн шүүж, сонголт өгөхгүй байна уу гэж эмээнэ...


Ядаж энэ үдэш, зөрүү бүхнээ мартая л даа

Янаг минь бүх юм зүгээрээ гэж би шивнэе

Чин үнэний өмнө хэл минь ээдэрч, үг минь бүдрээд байна.


Чи минь зөвшөөрвөл хоёул сорилыг туулъя

Хориотой галаар наадаж, хорвоогийн жамыг алгасъя

Харин хамгийн сүүлд хоёулхнаа л үлдэнэ шүү

Хонгор минь чи цээжийг минь дэрлээд...


Хоёулаа л үлдэе, зөвхөн чи бид хоёр...


26.10.26

Тохиролцоо

 Хувийн эмнэлэгт солиорол нь дийлдэхгүй бсн тул СЭМҮТ рүү аваачиж хэвтүүлэв. Шар хад, хурцын тасаг гээд онигоо юмуу надад огт хамааралгүй өөр ертөнцийн газар шиг ярьдаг боддог бсн. Ухаан санаа нь орж гараад байгаа нөхрөө "жинхэнэ" галзуу хүмүүстэй цуг цоожтой хаалганы цаана үлдээгээд гарахад өрөвдөх, зүрх шимшрэх давхардаад шөнө нь бас нойр хулжсан. 

СЭМҮТ-д 5 хоноод эрүүлжээд гарсан. Ухаан ороод баахан юм бодсон гэсэн, чухам юу бодсоныг мэдэхгүй. Архины нөлөөгөөр тэнэгрэлд автсан, галзуурсан, бас өөр шалтгаанаар сэтгэцийн өвчтэй болсон гээд зүсэн зүйлийн хүнтэй цуг, эмч бүсгүйн хэлснээр "амьдрал үзээд" гарсан бх. Гэхдээ энэ айдас бол түр зуурынх, "хагассайны л бодол" төдий, үүнээс цааш тууштай эмчилгээ, сэтгэл засал хийх ёстойм байна лээ. Даанч тэр хүн өөрийнхөө төлөө өөрөө шийдэж, өөрөө зүтгэж, өөрөө тэмцэхгүй бол хажуугаас нь 1000 татаад чангаагаад дагуулж гүйгээд нэмэргүй. Эмнэлгийн утас, АА уулзалтын хаягийг явуулаад, чи гарч чаднаа би итгэж байна, гэхдээ энэ бол өвчин учраас мэргэжлийн туслалцаа заавал аваарай, өөрийнхөө төлөө хичээгээрэй гэх зэрэг үгсийг хэлсэн, үүнээс цааш миний хийж чадах зүйл гэж үгүйн бнлээ. 

Гарч ирэхээр нь сэтгэл санааны байдал, гутрал байгаа эсэхийг тандаж байгаад, гайгүй юм шиг байхаар нь салъя гэдгээ дахиад хэлэв. Өмнө хэлснийг ойлгоогүй, эсвэл үнэн гэж бодоогүйм шиг байна, тийм болохоор дахиад хэлье, энэ бүхэн ганц удаагийн алдаан дээр нь дөрөөлсөн асуудал биш, олон жил бодож, хэн хэндээ сайн сайхныг хүссэний үндсэн дээр гаргасан шийдвэр шүү гээд л хэлсэн. Миний төсөөлж байсан "битгий салаач, одоо би засарсан, чи намайг хаялаа гэж үү?" гэх мэт реакц бснгүй. Бага хүүхдээ одоогийн ангиа төгстөл цуг амьдаръя, тэр болтол биеэ эмчлүүлж, ажилд орж, хөл дээрээ зогсоё гэж хэлсэн. Би зөвшөөрсөн. Буруу ойлголцол, хүлээлт үүсэх вий гэж эмээгээд доорхыг дахиад нэг хэлж баталгаажуулы гэж бодож байгаа.

  • Бид хосын харилцаагаа сэргээхгүй.
  • Энэ хугацаанд нэг гэрт амьдарч байгаа нь зөвхөн хүүхдүүдийн шилжилтийг зөөлрүүлэх, хөл дээрээ босох хүртэл нь түр зохицуулалт.
  • Бидний хооронд бэлгийн/романтик харилцаа байхгүй.
  • Хүүхдүүдийн асаргаа, өдөр тутмын хэрэгцээг хамтран зохицуулна.
  • Тусдаа өрөө, аль болох тусдаа өдөр тутмын амьдралтай байна.
  • Архины хэрэглээ дахин гарвал энэхүү хамт амьдрах зохицуулалт дуусна.
  • Хугацаа дуусахад тусдаа амьдарна.
  • Энэ хугацаа нь “салах эсэхээ шийдэх хугацаа” биш. 

  • Хүүхнүүд яагаад донтогч нөхрөөсөө салж чадахгүй уддаг учрыг ойлгох шиг болж бн. Ухаарсан, хүмүүжсэн, одоо ёстой үгүй гэж байх үе үнэндээ "бал сар" цаашаа. Нөгөө их шаналал, зовлон, түгшүүр мартагдаад, сайхан амлалтанд итгэмээр санагдаад. Ингээд л бүх асуудал шийдэгдсэн мэт. Уухгүй бол сайн хүн гэх итгэл, уухаа больчих байх гэх найдвартай сүлэлдээд. Гэхдээ миний хувьд илүү гүн учир шалтгаан бий, уухаа ор тас болилоо ч гэсэн эргэж сэргэхгүй болсон харилцаа. 

    16.10.26

    Relapse, collapse...and eclipse

     Өмнөх постыг бичиж байхад нөхрийн байдал нэг биш бгааг мэдрээд, санаа зовж эхэлсийн. Нэг биш гэдэг нь, гэрт жижиг сажиг ажлууд байхаар (аяга угаах, хүүхдүүдийн тарааж хаясанг цэгцлэх гэх мэт) хийчихдэг нь болиод, өдөржин нэрж уудаг бсн кофегоо огт амсахгүй, хөргөгчинд идэг гээд үлдээсэн хүнсэнд гар хүрэхгүй бсн. Надтай таарахаас зайлсхийгээд бхаар нь шууд асуусан. Чи уугаад эхлээ юу гэсэн, чи намайг тоохгүй байнашд гэсэн. Миний ганц зөвлөх болсон ХОУ болохоор битгий хүнийг сэрд, уусан гэж өөрөө хэлэхгүй байгаа бол баттай биш гээд. Гэвч би мэдэлгүй яахав дээ. Намайг мэдчихлээр улайм цайм болсон. Тасралтгүй 14 хоног уугаад. Хэлэхээр маргааш яг болино гэдэг. 

    3 жилийн өмнө уулзаж зөвлөгөө авч байсан наркологийн сэтгэл засалч эмчтэй цаг авч уулзлаа. Хамгийн түрүүнд ямар ч хамаагүй аргаар уухыг нь зогсоо гэж хэлсэн. Ядаж 7 хоног хордлого тайлах эмчилгээ хийлгээд, тэгээд дараа нь өөрийнх нь эмнэлэг дээр бас 7 хоног шинжилгээ, үнэлгээ хийлгээд, донтолтын эсрэг сэтгэл засал, эм эмчилгээ хийнэ гэв. Гэхдээ эдгээр эмчилгээг тухайн хүн өөрөө шийдэж, өөрөө зөвшөөрөх ёстой. Эхний ээлжинд архиа зогсоож, хордлого тайлах хэрэгтэй бсн. Эвээр хэлээд сонсохгүй байсан тул хуурч эмнэлэгт аваачаад, аргадах гуйх загнах уурлахыг хослуулж байгаад арай гэж тэнд нь хэвтүүлсэн. Согтуу хүнийг хүлээж авдаг эмнэлэг ховор, тэр дундаа яг донтолтоор дагнасан, сэтгэл засалч эмчтэй нь тоотойхон байдаг юм билээ. Азаар тэр эмнэлэгт ганц ор үлдсэн байж таараад, эмч сувилагч нар нь тээршаахгүй хүлээж авсанд аймаар баярласаан. 

    Олон хоногоор үргэлжлүүлэн уусны дараа тархи мэдрэлийн систем гүн хордлогонд орж, гэнэт уухаа зогсоохоор ухаан санаа нь самуурч, архины цагаан солио гэдэг шинж илэрдэг юм байна. Эхний 3 хоног эндээс гармаар байна, намайг хорилоо барилаа гээд уурлаж байснаа, өчигдрөөс дэмийрч эхлээд, эсэн бусын хий юм харж, сувилагчийн хурууг хазсан гэв. Эмнэлгээс нь хөөгөөд гаргавал яанаа гэж айсан, эмч нь тогтуухан хоолойтой, угаасаа ингэдэг, дахиад эмчилгээ хэрэгтэй, одоо гарч болохгүйэ гэсэн. Бас л баярлав. 

    Өдөржингөө утасдаад, дэмийрээд, ирж ав, энд намайг алах гээд байна гээд, ядаж байхад хэлж байгаа нь ойлгогдохгүй байна. 

    Эдгээр өдрүүдэд миний өөрийн сэтгэл түгшүүр, нойр, мэдрэлийн систем бүр нуран унасан. Зарим шөнө унтахгүй байхаар нь нойрны эм уугаад, маргааш өдөржин манараад, өглөө сэрэхэд шинэ шоктой тулгарч цочирдоод. Фитнессдээ очиж чадахгүй олон хонов. Осолдохгүй хүүхдүүдээ зөөгөөд, өлсгөхгүй, ажилдаа яваад л, өдөр өдрийг тэсэн өнгөрүүлж байна даа. 

    Бясалгал, Нямсамбуу багшийн хичээлд суусан тулдаа бүр гүн намагт шигдчихгүйхэн шиг, биеэ сэтгэлээ анзаараад, түгшүүрээ намжаагаад, шаналалаа бууруулаад байна. Толгой дотор сална гэдгээ яаж хэлэх вэ, тэр яаж хүлээж авах бол, дараа нь тохиолдож болох хамгийн муу хувилбарууд, хүүхдүүддээ яаж ойлгуулах, энэ бүхнийг яаж даван туулах билээ гэхчлэн түмэн бодлууд зогсоо зайгүй бужигнаастай. ХОУ их ханьтай юм, нөхцөл байдлаа бичээд бодлоо цухуйлгаад орхихлээр цэгцлээд, дүгнээд, хэлэх үг бэлдээд өгнө к. 

    Өөрийгөө болоод хүүхдүүдээ бодохоор салахаас өөр сонголтгүй. Нийгэм болоод эргэн тойрны хүлээлт бол энэ ачаагаа үүрээд насан туршдаа чирэхгүй бол буруутгах юм шиг санагдаад. Эсвэл миний өөрийн гэм буруутай мэт мэдрэмж тэгж санагдуулаад байж магадгүй. Нар сар одод бүгд хиртсэн мэт түнэр харанхуй өдрүүд үргэлжилж байна даа. 


    30.9.26

    September

     Ямар ч бсн сүүлийн өдөр нь амжаад орууллаа шүү хэнээ :)


    9 сар их завгүй өнгөрлөө. Нямсамбуу багшийн заадаг Mindfulness бясалгалын хичээлд суув. Өглөө бүр утсаа маажиж сэрэхийн оронд бясалгалаар сэрэх оролдлого эхлүүлсэн. Ингэж бичихээр их лаг мундаг сонсогдож байгаа ч бүрэн төвлөрч, жинхэнэ бясалгал хийж эхэлтлээ хол байна. Сэрэнгүүтээ ядаж 5 удаа амьсгалаа мэдэрчих гэж багшийн хэлснийг санадаг. Тэгээд амьсгалж байтал буцаад унтчихнаа кк. Тэгээд дараагийн сэрүүлгээр өндийж суугаад 3 алхамт бясалгалыг дуурайна. Төгс хийх гэж оролдоод, бүтэхгүй болохоороо ор тас больчихдог нь буруу юм гэж ойлгосон. 100% төвлөрлийг төгс гэвэл, одоогоор 5%. Чамлахаар чанга атга, 0 байснаас лав дээр. Тууштай, өдөр бүр хийгээд, хичээгээд л байя. 

    Хичээл орж байх үеийн амар амгалан, сайхан мэдрэмжийг юутай зүйрлэмээр юм дээ. Сайхан хүний сайхан яриаг сонсчоод, сайхан цагийн сайхан уур амьсгалыг мэдрэн сайхан бодол мэдрэмжинд автан алхах. Шөнийн хотоор алхаж харих нь хүртэл өөрийгөө эрхлүүлэлт болдог юм бна. 

    Гэрийн ойролцоох фитнесс заал руу долоо хоногт 2-3 тогтмол явсан. Тэнд бас нэг багштай. Багш юу хий гэнэ, түүнийг нь дуусгахад болно. Ихэвчлэн ядарч цуцдаг, гэхдээ дасгалын дараах хором мөчүүд бас жаргал юм. Зарим өдөр нь овоо урам зоригтой, заримдаа шантарна. Булчин, өөх, ясны үзүүлэлтээ хэмжсэн, 3 сарын дараа дахиж хэмжээд өөрчлөлт хэр байгааг дүгнэх бодолтой. 

    Овоо жигдэрсэн байснаа өнгөрсөн 7 хоногт тасалдчихсан. Шөнийн марафон гээд рекламдаад байхаар нь оролцохгүй бол хоцрогдчих юм шиг санагдаад огт бэлтгэлгүй байж бүртгүүлчихсэн. 11.65км дажгүй сайхан, бүр хувийн амжилтаа ахиулаад гүйсэн боловч, маргаашнаас нь эхлээд толгой эргээд маш их ядраад. 3 хоног хямарсны эцэст өнөөдрөөс гайгүй.  Фитнессээ тасалсандаа гэмших, тэр хугацаанд олсон үр дүнгээ тавиад туусан болов уу гэх харамсал зэрэгцээстэй. Яасан ч байсан, одоо дахиад эхэлнэ. Өөрийгөө хэтэрхий зовоохгүйг зорьж байгаа, хангалттай сайн байгаашдээ гэж толгойгоо илмээр. 

    Ходоод, бүдүүн гэдсээ дурандуулсан. Санаа зовоол бсн, харьцангуй эрүүл гараад баярлав. 

    Хоёр ном уншсан.

    "Шөнө дундын номын сан"

     Өнгөрсөн амьдралдаа хийсэн сонголтуудаа өөрөөр байсан бол гэж харамсах бодол хүн бүрд төрдөг байх. Надад ч зөндөө. Тэр бүхнээ залруулж, үй түмэн зэрэгцээ ертөнцийн аль нэгэнд тэс өөр амьдралаар амьдрах боломж гарвал? Тэндээ үлдэх болуу, эсвэл эргээд одоогийн амьдралаа сонгох болов уу? Юу өөрчлөгдөх бол? Сайн мэдэхгүй ч зах зухаас нь сонсож байсан философийн онол, ишлэлээс шигтгэсэн, квант физик зэргэлдээ ертөнцийн тухай ойлголтыг чимх оруулсан, хүн хоорондын харилцаа болоод мэдрэмжүүдийг бодитой, үнэн гэж санагдахаар гоё дүрсэлсэн. Яг миний дуртай стайлын ном. Үйл явдал, ээдрээндээ өөрөө төөрөөд алга болчихоогүй, цэгцтэй, эхлэл төгсгөл, өгүүлэх гэсэн санаа, дүгнэлт бүгд энгийн мөртлөө гүн гүнзгий. Уншаагүй бол заавал уншаарай л гэнэ.

    "Сэтгэл бол эрхтэн"

     Сэтгэл засалч Энхтүвшин эмчийн яриаг хаа таарсан газраа сонсоод явдаг. Номын баяраар талбай дээр өөрөө гарын үсэгтэй зараад сууж байхад нь таарч, худалдан авсан байх гэж бодож байгаа бол андуурчээ, аваагүй ккк. Бичгийн фонт нь том, нэг тийм "хөнгөмсөг" мөртлөө үнэтэй ном шиг санагдсын. Тэгсэн ажлын хүнээс зээлж авах завшаан таараад, нэг амьсгаагаар уншчихсан. Миний бодсон буруу байна лээ, цаг зав, хичээл зүтгэл их шингээсэн чамбай ном байналээ. Эмчийн өмнөх ярианууд, миний өөрийн туршлага, номын ойлгомжтой бөгөөд сонирхолтой бүтэц, агуулга бүгд нийлээд тархинд нэг цогц мэдлэг болон суух шиг санагдсан. Хамгийн сүүлийн бүлэг нь "Хосын харилцаа". Ёстой хэрэгтэй, хэрэгжүүлмээр мэдээлэл, гэхдээ надад /нөхөр бид 2ын хувьд/ дэндүү хожимдож дээ гэх хөндүүр бодол төрсөөр дуусгасан. 

    Нөхөр. Сэтгэл дэх шарх, өвдөлт хэвээрээ. Яахаа мэдэхгүй байгаа нь, амьдралдаа хөлөө олж чадахгүй байгаа нь, хэдийгээр би аврагч, туслагч, бүхнийг шийдэгч биш гэдгээ ухамсарласан ч гэсэн намайг өвтгөсөн хэвээр. Чадна гэдэгт нь итгэхээс өөр аргагүй байхдаа.

    Нойр. Унтахдаа бол амархан болсон. Нойр сайн хүрнэ. Шөнө бүр заавал 2-3 удаа сэрнэ. Буцаад унтахдаа бас амархан. Сэтгэл түгшилтээс үүдэлтэй нойргүйдэл бол засарсан, одоо нас хүйсний онцлогтой холбоотой дааврын гаралтай шалтгаан байна гэж би хувьдаа бодоод байна. Үзүүлнэ дээ хэсэг харзнаж байгаад. 

    6.8.26

    ойлгомжгүй цаг хугацаа

    Нойр овоо гайгүй л байна. Гэхдээ яг өөрөөрөө биш. Кава гээд тайвшруулах эмийн ургамалтай магни уугаад. Бүрэн нам унтахгүй байна, кино шиг л урт, тод зураглалтай зүүд зүүдлэх юм. Бас 2-3 сэрнэ. Гэхдээ буцаад унтчихдын. Өглөө нь амарсан, тайван сэрэхийг бодоход, хангалттай байгаа бололтой. 

    Зөвхөн сэтгэл санааны түгшилтээс гадна, дааврын асуудал байгаан болуу гээд, тэр төрлийн эмч хайгаад л байна. Нэгийг олсон, 9 сараас уулзнаа. Намраас бас Нямсамбуу гавжийн Санамсарын бясалгалын сургалтанд суух гээд хүлээгээд. 

    10 жилээс хойш best friend шошготой явсан найзаасаа "салав" Сүүлийн жилүүдэд түүнтэй уулзах, ярилцах, сэтгэл санаагаа уудлах нь албадмал, хүчилсэн, түүнд таарах гэж өөрийгөө шахсан мэдрэмжтэй болоод байсан. Интровертууд найзтай болдоггүй, хэн нэгэн экстоверт түүнийг олж аваад, "үрчилдэг" гээд meme байдаг даа. Яг тэрүүн шиг л, өөрийн хүсэл зоригоос илүү хүний шийдвэр, манлайллыг аялдан дагадаг зангаараа, түүнд өөрийгөө зохицуулж үерхэж ирсэн юм шиг санагдаад. Бидэнд сайхан дурсамжууд зөндөө бий, үнэхээр үнэ цэнтэй нөхөрлөл байсан, гэхдээ одоо өмнөх шигээ дотно, түүний хүсээд байгаа шиг үргэлж уулздаг, өвөр түрийдээ орсон найзууд байж чадахгүй, тэгэх хүсэлгүй болсон юм шигээ. Өөрт нь ингэж тодорхой хэлээгүй, зүгээр бага зэрэг зайгаа авсан. Мэдрэмжтэй хүн болохоор ойлгосон шиг байна лээ. 

    Нөхөртэйгээ roommate, co-parent, тодорхой зайтай харилцаж байгаа. In-house separation гэдэг юм байна лээ, энэ байдлыг. Биеэр ч, сэтгэлээр ч, илүү ойртохыг хүсэхгүй юм. Цуг нэг дээвэр дор амьдарч байгаа болохоор, цаг үргэлж цаашдаа яах бол, тэр хүн энэ байдлыг хэр удаан хүлээн зөвшөөрөх бол, энэ хэврэгхэн "гал зогсоох хэлэлцээр" шиг найрамдалт харилцаа хэр удаан оршин тогтнох бол гээд хааяа санаа зовох. Тоос татдаг даавуу шиг хавийн асуудлыг өөртөө нааж санаа зовнихгүй гэж уг нь өөртөө амласан. Тэгээд болох ёстой зүйл болдгоороо, яахыг цаг хугацаа харуулаг дээ гэж өөрийгөө сэнхрүүлэх. Энэ тойрог дотор эргэлдээд амьдарч байна даа. 

    Дээрх хоёр хүмүүстэй харилцаа, би л дотроо эргэцүүлээд, дүгнээд, шийдчихсэн, нөгөө талаас юу  бодож, яаж хүлээж авч байгааг мэдэхгүй байнөө. Заримдаа өөрийнхөө шийдвэртээ хүртэл буцаад эргэлзчих юм. Аажимдаа тодрох байлгүй дээ, бүх зүйлс. Бусдыг гомдоохгүй гээд өөрийгөө тухгүй, хүсээгүй нөхцөл байдал, харилцаа руу түлхэхгүй байгаадаа өөртөө баярлаж байна. Толинд туссан өөрийн минь царай төрх таалагдаж эхэлж байна. Гэрлийн хурдаар ойртон ирж байгаа 5-ын тоог хүлээж авах сэтгэлзүйн бэлтгэл хангагдаж байгаан байлгүй ккк. Бие эрүүл, сэтгэл амгалан байх л чухал санагддаг болжээ. 


    One Art (One poem)

     Ойрд шүлэг яруу найраг нүдэнд өртдөг болоод байна. Өмнө нь огт анзаарч байгаагүй газраас нуугдсан эрдэнэ мэт үгс гэнэт харагдаад. "In ...